b. Allah’ın Kulları Üzerindeki Hakkı

Âişe (radıyallâhu anhâ) der ki: “Resûlullah’tan bunu işittikten sonra haccı hiç terk etmedim.”²²

Milyonlarca insanla beraber yapılması itibarıyla haccın ‘küllî bir ubûdiyet’ olduğunu ifade eden Üstad Bediüzzaman Hazretleri’nin, onun faziletine dair Şualar’daki şu tespitleri, bu ibadetin farklı bir derinliğini ifade etmektedir:

“Allahu ekber, Allahu ekber, Allahu ekber’lerle nev-i beşerin beşten birisine, üç yüz milyon insanlara birden Allahu ekber dedirmesi; koca küre-i arz, büyüklüğü nispetinde o Allahu ekber kelime-i kudsiyesini semâvâttaki seyyarat arkadaşlarına işittiriyor gibi, yirmi binden ziyade hacıların Arafat’ta ve iydde (bayramda) beraber birden Allahu ekber demeleri, Resul-i Ekrem aleyhissalâtü vesselâmın bin üç yüz sene evvel âl ve sahabeleriyle söylediği ve emrettiği Allahu ekber kelâmının bir nevi aks-i sadâsı olarak, rububiyet-i ilâhiyenin Rabbülarz ve Rabbülâlemîn azamet-i unvanıyla küllî tecellisine karşı geniş ve küllî bir ubûdiyetle bir mukabeledir diye tahayyül ve his ve kanaat ettim.

Nasıl bir nefer (er), bayramda bir müşir (mareşal) ile beraber huzur-u padişaha girer; sair vakitte, zabitinin makamıyla onu tanır. Aynen öyle de, her adam hacda bir derece velîler gibi Cenâb-ı Hakk’ı Rabbülarz ve Rabbülâlemîn unvanı ile tanımaya başlar. Ve o kibriya mertebeleri kalbine açıldıkça, ruhunu istila eden mükerrer ve hararetli hayret suallerine yine Allahu ekber tekrarıyla umumuna cevap verir.”²³

b. Allah’ın Kulları Üzerindeki Hakkı

Hac ibadeti, Allah’ın, kulları üzerindeki haklarındandır. Bizi yoktan var eden, türlü nimetlerle perverde eden Rabbimizin bizim üzerimizde ölçüye tartıya gelmeyecek derecede hak-