Evet, söz buraya gelmiş iken biz de ilavemizi yapalım ve “Yok mu Sart harabelerinden ibret alacak? Yok mu, Bergama kalıntılarından ibret alacak ve ağlayacak? Yok mu Truva’dan ders alacak? Evet, bunlardan ibret alacak yok mu?” diyelim. Yeryüzünde yüzlerce harabe.. hepsi ayrı bir mücrim kavmin akıbetine emare ve hepsi birer âyet gibi gözler önünde.. yok mu ibret alacak, yok mu?..

b. Hz. Salih

Hz. Salih’in (aleyhisselâm) kavmi de, peygamberlerine isyan etmişlerdi. Allah (celle celâluhu) da, mucize olarak ona bir deve göndermiş ve ona dokunulmamasını istemişti. Ne acıdır ki onlar, küstahlık ederek bu deveye dokunmuşlardı. Deveye dokunmama, ilk etapta bizim idrak ve anlayış ufkumuzu zorlayabilir. Hâlbuki her devirde insanlar bir kısım mükellefiyetler altındadır. Namaz, oruç, zekât bu türden birer mükellefiyet çeşididir. Bunlar gibi içki içmeme, zina etmeme, faiz yememe de birer mükellefiyettir. Bu mükellefiyetler bu şekilde olduğu gibi, bazen de bir deveye dokunmama şeklinde olabilir. Nitekim Hz. Salih’in kavmi, böyle bir mükellefiyetle karşı karşıya kalmış ve bu imtihanı kaybetmişlerdi. Şems sûresi bu hâdiseyi bize şöyle icmâl eder:

“Semud kavmi azgınlığı yüzünden (Allah’ın elçisini) yalanladı. Onların en bedbahtı (deveyi kesmek için) ileriye atıldığında Allah’ın peygamberi onlara, “Allah’ın bu devesine ve onun su hakkına dokunmayın!” demişti. Ama onlar onu yalanladılar ve o deveyi boğazladılar. Bunun üzerine Rabbileri de suçlarından dolayı onların üzerine kat kat azap indirdi ve onları yerle bir etti…”³