gayrimeşru meyillerin ve haram işlerin neticesi olduklarından, ruhsat tanınan hükümlere esas teşkil edip haramı helâl kılamazlar. Günümüzün müçtehitleri ise o zaruri şeyleri şer’i hükümlere esas yaptıkları için içtihatları dünyevidir, nefsani heveslerinin eseridir ve tabiatçı felsefenin tesiriyledir; semavî ve şer’i olamaz. Oysa göklerin ve yerin Hâlık’ının manevî izni olmadan O’nun hükümlerine ve kullarının ibadetlerine müdahale etmek yasaklanmıştır.

Mesela bazı gafiller, hutbe gibi bir İslam şiarının⁶ Arapça yerine her milletin kendi diliyle okunmasının iki gerekçeyle daha güzel olduğunu söylüyorlar:

Birincisi: “Devrin siyasi hadiseleri Müslümanların avam tabakasına da bu şekilde anlatılsın.” diyorlar. Halbuki bugünkü siyasetin içine o kadar çok yalan, hile ve şeytanlık girmiştir ki, siyaset âdeta şeytanların hilesi hükmüne geçmiştir. Minber ise ilahî vahyin tebliğ makamı olduğundan, siyasi hilelerin o yüce makama çıkmaya hakkı yoktur.

İkincisi: “Hutbe, Kur’an’ın bazı sûrelerindeki nasihatleri izah etmek içindir.” diyorlar. Evet, eğer Müslümanların çoğu İslamiyet’in kesin emirlerine, temel esaslarına ve bilinen hükümlerine uyup onları yerine getirseydi, o vakit şer’i görüşleri, ince meseleleri ve gizli dersleri anlamak için farklı dillerde hutbe okunması ve Kur’an sûrelerinin -eğer mümkün olsaydı- tercümesi⁷ belki daha güzel olurdu. Fakat namaz, zekât ve orucun farz oluşu ve adam öldürmek; zina ve içkinin haramlığı gibi İslam’ın herkesçe bilinen kesin hükümleri asrımızda ihmal ediliyor. Avam halk tabakası, bu farz veya haramların ne olduğunu ders almaya muhtaç değildir; belki o kutsî hükümlerin hatırlatılmasına, İslamiyet damarı ve iman hissi uyandırılarak o emirlere uymaya teşvike ve ikaza muhtaçtır. Zira cahil bir adam, ne kadar cahil olursa olsun, Kur’an’dan ve Arapça bir hutbeden şu mânâyı anlar: “İmam herkesin bildiği iman esaslarını ve İslam’ın şartlarını hatırlatıyor, ders veriyor, okuyor.” O adamın kalbinde bunlara karşı bir şevk uyanır.