olur. Mesela sabrın mükâfatı zaferdir, tembelliğin cezası sefalettir, çalışmanın sevabı servettir, kararlılığın mükâfatı üstün gelmektir. Eşitlik olmayan adalet, adalet değildir.

97. Karşılıklı benzeyiş tezadın sebebidir.. uyum dayanışmanın esasıdır.. nefsin küçüklüğü büyüklenmenin kaynağıdır.. zayıflık gururun madenidir.. acz muhalefetin menşeidir.. merak ilmin hocasıdır.

98. Fâtır’ın yaratıcı kudreti ihtiyaçla, bilhassa açlık ihtiyacıyla başta insan, bütün canlıları gemleyip düzene sokmuş. Hem âlemi karışıklıktan kurtarmış hem ihtiyacı medeniyete üstad yaparak ilerlemeyi sağlamıştır.

99. Sıkıntı, haram zevk ve eğlencelerin rehberidir… Ümitsizlik, fikrin dalâletinin; kalbin karanlığı, ruh sıkıntısının kaynağıdır.

100. ³¹إِذَا تَأَنَّثَ الرِّجَالُ بِالتَّهَوُّسِ تَرَجَّلَ النِّسَاءُ بِالتَّوَقُّحِ :Bir dost meclisine güzel bir kadın girince riya, rekabet ve haset damarı uyanır. Demek, medeni toplumda kadınların açılmasından kötü ahlâk ortaya çıkar.

101. İnsanlığın kötülüklere bulanmış şimdiki hırçın ruhunda mütebessim, küçük cenazeler olan suretlerin, resimlerin rolü mühimdir.

102. Yasaklanmış heykel, ya taş haline gelmiş bir zulüm ya cisimleşmiş bir heves veya vücut bulmuş bir riyadır.

103. İslamiyet’in herkesçe kabul edilmiş apaçık esaslarına tamamen uyarak hakkıyla onun iç dairesine girmiş bir zâttaki genişletme meyli, mükemmelleşme meylidir. Lâkaytlık ile o dairenin dışında sayılan birinde ise tahrip meylidir. Fırtına ve zelzele zamanında, değil içtihat kapısını açmak, belki pencereleri de kapatmak maslahattır, faydalıdır. Lâubaliler ruhsatlarla³² okşanmaz; azimetlerle,³³ şiddetle ikaz edilir.

104. Biçare hakikatler, kıymetsiz ellerde kıymetsiz olur.

105. Küremiz hayvana benziyor, hayat alâmetleri gösteriyor. Acaba yumurta kadar küçülse bir çeşit hayvan olmayacak mıdır? Veya bir mikrop, yerküremiz kadar büyüse ona benzemeyecek midir? Hayatı varsa ruhu da vardır. Âlem insan kadar küçülse, yıldızları zerreler ve