kaynaşmazsa göz görmediği gibi, aydınlık fikirler kalbin süveydası bulunmazsa basiretsizdir.
30. Kalb izanı olmazsa ilim cehalettir. Taraftar olmak başka, inanmak başkadır.
31. Bâtıl şeyleri iyice tasvir, saf zihinleri yoldan çıkarır.
32. Mürşit âlim koyun olmalı; kuş olmamalı. Koyun kuzusuna süt, kuş yavrusuna kusmuk verir.
33. Bir şeyin varlığı, bütün kısımlarının varlığına bağlıdır. Yokluğu ise bir parçasının yokluğuyla mümkündür. Bu yüzden, zayıf adam iktidarını göstermek için tahrip taraftarı oluyor, müspet yerine menfice hareket ediyor.
34. Hikmet düsturları hükümet kanunlarıyla, hak kaideleri kuvvet usulleriyle buluşup kaynaşmazsa halkta netice vermez.
35. Zulüm, başına adalet külâhını geçirmiş… Hıyanet, hamiyet elbisesini giymiş… Cihada azgınlık ismi takılmış… Esarete hürriyet adı verilmiş. Zıtlar suretlerini değiştirmiş.
36. Menfaat üzerine dönen siyaset, canavardır.
37. Aç canavara karşı muhabbet beslemek onun merhametini artırmaz, iştahını açar. Hem dişinin ve tırnağının kirasını da ister.
38. Zaman gösterdi ki cennet ucuz değil, cehennem de lüzumsuz değil.
39. Dünyaca üst tabakadan bilinen insanlardaki meziyetler tevazu ve mahviyet sebebiyken, tahakküme ve kibirlenmeye sebep olmuştur. Fakirlerin aczi, avam tabakanın fakirliği merhamet ve ihsan sebebiyken, onların esaret ve mahkûmiyetleriyle neticelenmiştir.
40. Bir şeyde güzellikler ortaya çıktıkça ve şeref kazanıldıkça onu havas tabakaya peşkeş çeker; kötülükler olunca avama bölüştürürler.
41. Gaye-i hayal olmazsa, unutulur veya unutmuş gibi yapılırsa zihinler enelere dönüp etrafında gezerler.
42. Bütün ihtilâllerin ve fesadın asıl madeni, bütün rezilliklerin ve kötü ahlâkın tetikleyicisi, kaynağı sadece iki cümledir:
Birincisi: “Ben tok olsam, başkası açlıktan ölse bana ne!”
Dipnotlar
- Haşiye: Meali: Gözün gündüze benzeyen beyazı, geceye benzeyen siyahlığıyla beraber olmazsa göz, göz olmaz.
- Süveyda: Kalbde bulunan siyah nokta.
- İzan: Kavrayış, anlayış.