Fihrist

Birinci Mektup

Dört Sorunun Cevabıdır.

Birincisi: Hazreti Hızır’ın hayatı hakkındadır, o münasebetle hayatın beş mertebesini gayet güzel ve ikna edici bir tarzda anlatır.

İkincisi:¹اَلَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيٰوةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ayetinde, ölümün bir nimet suretinde ve mahlûk (yaratılmış) olarak anlatılmasının sırrını gayet güzel bir şekilde ispatlar; ölümün de hayat gibi bir nimet ve yaratılmış olduğunu bildirir.

Üçüncüsü: “Cehennem nerededir?” sorusuna cevap verir; cehennemin yerini gayet akla uygun bir şekilde beyan eder ve gösterir. Küçük ve büyük cehennem arasındaki farkı bildirip ilmî ve mantıkî bir tarzda ispatlamakla beraber, Cenâb-ı Hakk’ın ahirette gayet muhteşem ve parlak bir şekilde tecelli edecek azamet ve rubûbiyetinin büyük bir sırrına ve büyük cehennemin yaratılışının bir hikmetine işaret eder. Aynı şekilde, cennet ve cehennemin; yaratılış ağacının iki meyvesi, kâinat silsilesinin iki neticesi, şu olup biten, akıp giden işlerin, hallerin ve yeryüzünün manevî mahsullerinin iki mahzeni, lütuf ve kahrın iki tecelli yeri olduğunu gösterir.

Dördüncü Soru’nun cevabında, fâni sevgililere duyulan mecazî aşk hakiki aşka döndüğü gibi, insanın koca dünyaya karşı mecazî aşkının da iman sırrı ile makbul bir hakiki aşka dönüşebileceği gayet güzel ve ikna edici bir şekilde ispatlanır.