Hem insanlık dairesi içinde, dünyaya her milletten daha hırslı bir şekilde yapışan ve dünya hayatına aşkla bağlanan Yahudi milletinin, pek çok zahmetle kazandığı, kendilerine faydası az olan, yalnız hazine bekçiliğini yaptıkları gayrimeşru, faizle elde edilmiş bir servet ile beraber bütün milletlerden yedikleri zillet, sefalet, ölüm ve ihanet tokadı gösteriyor ki: Hırs, zillet ve zarar-ziyan madenidir.
Hem hırslı bir insanın her vakit zarara düştüğüne dair o kadar çok hadise var ki, اَلْحَرِيصُ خَائِبٌ خَاسِرٌ sözü darbımesel hükmüne geçmiş, herkesin gözünde umumi bir hakikat kabul edilmiştir. Madem öyle; eğer malı çok seversen hırsla değil, kanaat ile iste ki çok gelsin.
Kanaat edenlerle hırs gösterenler, büyük bir zâtın meclisine giren iki şahsa benzer. Biri kalbinden der ki: “Beni yalnızca kabul etsin, dışarıdaki soğuktan kurtulsam yeter. Bana en aşağıdaki iskemleyi de verseler lütuftur.” İkinci adam ise sanki bir hakkı varmış ve herkes ona hürmet etmeye mecburmuş gibi gururlu bir şekilde şöyle der: “Bana en yukarıdaki iskemleyi vermeli.” Meclise o hırsla girer, gözünü yukarı mevkilere diker, oralara çıkmak ister. Fakat meclisin sahibi onu geri döndürüp aşağı oturtur. Adam buna teşekkür etmesi gerekirken kalbinden kızar. Teşekkür değil, aksine, o meclisin sahibini tenkit eder. O zât da bu adamın orada olmasından rahatsızlık duyar. Halbuki birinci adam, mütevazı bir şekilde girer, en aşağıdaki iskemleye oturmak ister. Onun bu kanaatkârlığı meclisin sahibinin hoşuna gider. “Daha yukarı iskemleye buyurun.” der. O da teşekkürlerini gittikçe çoğaltır, memnuniyeti artar.
İşte dünya, Rahman’ın bir divanı, bir meclisidir. Yeryüzü, bir rahmet sofrasıdır. Rızıkların dereceleri ve nimetlerin mertebeleri de iskemleler gibidir.
Hem herkes hırsın kötü tesirini en küçük işlerde bile hissedebilir. • Mesela iki dilenci bir şey istedikleri vakit, hırsla ısrar eden dilenci-
den rahatsızlık duyup ona vermemek, sakin olan diğer dilenciye
merhamet gösterip vermek meylini herkes kalbinde hisseder.
• Hem mesela gece uykun kaçmış, sen yatmak istesen ve uy-
kuya kayıtsız kalsan uykun gelebilir. Fakat eğer hırsla uyumak
Dipnotlar
- “Aşırı hırs gösteren, umduğunu bulamaz ve kaybeder.” Bkz. İbni Kays, Kıra’d-Dayf 4/301; el-Meydânî, Mecmeu’l-Emsâl 1/214.