Öşür, sözlük anlamı itibarıyla onda bir demektir. Kur’ân-ı Kerim’de geçen “mi’şâr” da aynı köktendir ve yaklaşık olarak aynı mânâya gelir: وَمَا بَلَغُوا مِعْشَارَ مَا آتَيْنَاهُمْ“Bunlar, onlara verdiklerimizin onda birine bile erişememişlerdir.”¹⁰⁷ Âyette, Mekke müşriklerinin güç ve kuvvette kendilerinden önce geçen kavimlere nispette onda bir bile olamadıkları anlatılmaktadır.

Istılahî mânâda ise öşür, toprak mahsullerinin zekâtı için kullanılan bir tabirdir. Bu mahsullerden elde edilen ürünün zekâtı 1/10 (bazı durumlarda 1/20) olarak verildiği için bu ismi almıştır.

Yeri geldiğinde öşür bahsini müstakil olarak ele alıp, nisap miktarı ve öşür alanına giren maddelere değindikten sonra onun ekonomi adına getirdiği faydalara da dikkatleri çekmeye çalışacağımız için burada bu kadar malumatla iktifa ediyoruz.

e. Nevâib

Sözlük anlamı itibarıyla yerine geçme, musibet, felâket ve âfet gibi mânâlara gelen nevâib kelimesi,¹⁰⁸ emniyetin temini, umumi sulhün sağlanması ve asker sevkiyatı gibi olağanüstü durumlarda, farz olan zekâtın dışında insanlardan alınan mal veya paraya denilmektedir.¹⁰⁹