Haddizatında, gazap muvakkat bir cinnettir. Öfkeyle köpürmüş bir insanın o esnadaki tavır ve davranışları iyi bir psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilse ve o anda bir psikanaliz yapma imkânı olsa, onun hâlini şizofreni kategorilerinden birine irca etmek mümkün olacaktır. Çünkü, aşırı öfke aklın afetidir; şuurlu bir varlığı bile mecnun hâline getirip vahşi bir hayvana dönüştürebilir. Zira hiddet, akıl ve idrakin yerine kontrolsüz his ve heyecanı ikâme eder; insanı, insan olma çizgisinin altına düşürür. Zaten, gazap aklı perdelediği içindir ki, onun bir derecesi ve neticesi cinnet olarak görülmüştür. O hâldeki birinin, kanun ve kural tanıması, bir nasihatçinin sözlerine kulak vermesi çok zordur. Nitekim, Söz Sultanı (aleyhissalâtu vesselâm) şöyle buyurmuştur: “Kuvvetli kimse, (güreşte hasımlarını mağlûp eden) sırtı yere gelmez pehlivan değildir; hakikî kuvvetli, öfkelendiği zaman nefsini yenen, gazap anında kendisine hâkim olan insandır.”²

Hadislerin Ezberlenmesinde

Şok Tesiri Mülâhazası

Diğer taraftan; Resûl-i Ekrem (sallallâhu aleyhi ve sellem) Efendimiz’in “Öfkene hâkim ol!” ikazı her ne kadar bütün mü’minlere şamil olsa da, hususiyle karşısındaki o şahsı muhatap alarak irşadda bulunması ve aynı nasihatını birkaç kere tekrarlaması, soru soran şahsın hâl ve tavırlarında gördüğü bir asabîlikten dolayı onu ta’dil etme gayesini de akla getirmektedir.