Bizler, bu tür çalışmalardan istifade etmeye çalışırız. Çünkü aklın, mantığın, muhakemenin bir hikmet-i vücudu vardır. Bunlar iyi kullanıldığı takdirde önemli sonuçlara ulaşılabilir. Fakat bir kısım benzerliklerden yola çıkarak hemen Hizmet’i bir şeye nispet etmek, bir başka hareketle iltisaklı (bağlantılı) olarak tanımlamak doğru değildir. Meseleye edebiyatta kullanılan “tevârüd” (iki şairin birbirinden haberdar olmadan aynı beyit veya mısraı söylemesi) kavramıyla yaklaşabiliriz. Öyle zamanlar olmuştur ki iki şair aynı mısraı söylemişlerdir, fakat onların birbirlerinden ve bundan haberleri bile yoktur. Aynen öyle de aynı sevdayı taşıyan, aynı dertle dertlenen, aynı problemlerin ızdırabını ruhunda duyan insanlar, topluluklar, farklı yer ve zamanlarda bulunsalar da benzer yaklaşımlar, düşünceler ve aksiyon pratikleri ortaya koymuş olabilirler. Nitekim bazı Grek filozoflarının düşüncelerine bakılacak olursa onların, peygamberlerin getirmiş olduğu vahiyle örtüşen önemli yaklaşımlarının bulunduğu görülecektir. Bunu onların, saf kalbleriyle, temiz akıllarıyla, sağlam muhakemeleriyle ortaya koydukları içtihatlarında isabet etmeleri olarak değerlendiririz.

121 el-Münâvî, et-Teârîf 1/344; et-Tehânevî, Kitabu Keşşâfi ıstılahati’l-fünûn 1/503.

122 Bakara sûresi, 2/256.

123 Müslim, fiten 19; Tirmizî, fiten 14; Ebû Dâvûd, fiten 1.