Cevap: Hâşâ! Mülk O’nundur. Mülkünde istediği gibi tasarruf eder. Acaba sanatkâr bir zât, bir ücret karşılığında seni model yapıp gayet sanatlı şekilde dokuduğu süslü bir elbiseyi sana giydirse, hünerini ve maharetini göstermek için kısaltsa, uzatsa, biçse, kesse, seni oturtup kaldırsa… Ona diyebilir misin ki, “Beni güzelleştiren elbiseyi çirkinleştirdin, oturtup kaldırmakla bana zahmet verdin!” Elbette diyemezsin! Böyle dersen divanelik etmiş olursun! Aynı şekilde, Sâni-i Zülcelâl göz, kulak, dil gibi uzuvlarla donatılmış gayet sanatlı bir vücudu sana giydirmiştir. Türlü isimlerinin nakışlarını göstermek için seni hasta eder, derde düşürür, acıktırır, doyurur, susatır… Bu gibi haller içinde yuvarlar. Hayatın mahiyetini kuvvetlendirmek ve isimlerinin cilvesini göstermek için seni böyle çeşitli vaziyetlerde gezdirir. Eğer, “Beni niçin bu musibetlere düşürüyorsun?” dersen, temsilde işaret edildiği gibi, yüz hikmet seni susturacak.

Zaten sükûn, sessizlik, atalet, yeknesaklık, durgunluk; bir tür yokluktur, zarardır. Hareket ve değişim ise var olmadır, hayırdır. Hayat, kemâlini hareketle bulur, belâlar vasıtasıyla terakki eder; Cenâb-ı Hakk’ın isimlerinin cilveleriyle çeşitli faaliyetlere mazhar olur, saflaşır, kuvvet bulur, inkişaf eder, genişler, kendi mukadderatını yazan işlek bir kalem olur, vazifesini yerine getirir, ahirette verilecek ücrete hak kazanır.

İşte münakaşanızın içindeki üç sorunuzun cevapları kısaca bu kadardır. İzahları ise otuz üç adet Söz’dedir.

Aziz kardeşim! Sen bu mektubu eczacıya ve münakaşayı işitenlerden uygun gördüklerine oku. Benim tarafımdan da yeni bir talebem olan eczacıya selam söyle, de ki:

“Zikredilen hususlar gibi imana dair ince meselelerden topluluk içinde, ölçüsüz bir mücadele suretinde bahsetmek caiz değildir. Bu, ölçüsüz bir mücadele olduğundan, derman iken zehir olur. Hem konuşanlar hem dinleyenler için zararlıdır. Böyle imana dair meselelerin itidal ve insaf ile, bir fikir alışverişi suretinde konuşulması uygundur.”

Ve eğer kalbine bu tür meselelerde şüphe gelirse, Sözler’de de cevabını bulamazsa bana hususi olarak yazmasını söyle.

Yine eczacıya de ki, merhum pederi hakkında gördüğü rüya için kalbime şöyle bir mânâ geldi: Merhum pederinin, doktor olması