gibi pek çok ayetle Kur’an-ı Hakîm, göklerin ve yerin yaratılışını Cenâb-ı Hakk’ın birliğine apaçık bir delil olarak gösteriyor. Şuur sahibi herkes göklerin ve yerin yaratılışında Hâlık-ı Zülcelâl’i tasdik etmeye mecburdur ki, لَيَقُولُنَّ اللّٰهُ der.

Birinci Mevkıf’ta nasıl bir zerreden başladık, ta yıldızlara ve göklere kadar her tabakada tevhid mührünü gösterdik. Kur’an-ı Hakîm böyle ayetleriyle, yıldızlardan ve göklerden zerrelere kadar her yerde şirki kovar. Şu hakikate işaret ederek mânen der ki:

Elbette gökleri ve yeri böyle muntazam yaratan bir Kadir-i Mutlak’ın, benzersiz sanatıyla yarattığı dairelerinden biri olan güneş sistemi, açıkça O’nun idaresindedir.

Madem o Kadir-i Mutlak, güneşi gezegenleriyle beraber hükmü altında tutuyor, düzene koyuyor, emirlerine boyun eğdiriyor, idare ediyor.³⁵ Elbette güneş sisteminin bir parçası olan, güneşe bağlı dünya da O’nun hükmü ve idaresi altındadır.³⁶ Madem dünya hükmü altında, tedbir ve idaresindedir; o halde açıkça, yeryüzünde yazılan, sanatla yaratılan ve yerin meyveleri, gayeleri hükmünde olan varlıklar da O’nun rubûbiyeti ve terbiyesindedir. Madem bütün yeryüzüne serilen ve serpilen, zemini yaldızlayan, süsleyen, her zaman tazelenen, gelip giden ve yeryüzünün kendileriyle dolup boşaldığı bütün varlıklar O’nun kudret elindedir ve ilmine dâhildir, adalet ve hikmetinin terazisiyle ölçülüp düzene koyulur. Madem her varlık türü O’nun kudret elindedir. Elbette âlemin küçük birer örneği, kâinattaki türlerin bilançoları ve âlem kitabının küçücük fihristleri hükmünde olan, her varlık türünün muntazam, mükemmel, küçük fertleri de, açıkça O’nun rubûbiyet ve yaratma dairesindedir, idaresi ve terbiyesindedir. Madem her bir canlı, idaresi ve terbiyesi altındadır. Elbette o canlının vücudunu teşkil eden hücreler, alyuvarlar-akyuvarlar gibi kürecikler, uzuvlar ve sinirler de, açıkça O’nun ilim ve kudreti altındadır. Madem her bir hücre ve kandaki her bir kürecik O’nun emrinde, tasarrufu dairesindedir ve kanunlarıyla hareket eder. Elbette bütün bunların temel maddesi olan, hepsindeki sanatlı nakışlara ve dokumalara mekik ve