sırrı ve geniş hikmeti Zühre, Katre ve Reşha adlı birer temsille bir derece göstereceğiz.

Mesela güneş, Hâlık’ının izni ve emriyle, üç şekilde tecelli eder, yansır ve ışık verir. Biri çiçeklerdeki, biri ay ve gezegenlerdeki, biri de cam ve su gibi parlak şeylerdeki ayrı ayrı yansımalarıdır.

Birincisi üç tarzdadır: İlki, kuşatıcı ve umumi bir tecellidir, bütün çiçeklere birden ışık verir. Bir diğeri has bir tecellidir, her bir türe göre hususi bir yansıması vardır. Biri de küçük bir tecellidir ki, her bir çiçeğin hususiyetine göre değişir. Şu temsilimiz, çiçeklerin süslü renklerinin, güneşin ışığındaki yedi rengin yansımalarındaki değişmesinden meydana geldiği kabulüne dayanır. Buna göre çiçekler de güneşin bir çeşit aynalarıdır.

İkincisi: Güneşin aya ve gezegenlere, Hakîm Yaratıcının izniyle verdiği ışık ve feyizdir. Ay ve o ışığın gölgesi hükmündeki nuru, bundan geniş bir surette istifade eder. Sonra güneş, o ışığı hususi bir tarzda denizlere, havaya, parlak toprağa, az bir miktarda denizin kabarcıklarına, toprağın şeffaf kısmına ve hava zerrelerine verir.

Üçüncüsü: Güneşin, Cenâb-ı Hakk’ın emriyle havayı ve denizlerin yüzünü birer ayna yaparak yansıyan saf, geniş ve gölgesiz bir aksi var. Sonra denizdeki kabarcıklara, su damlalarına, hava zerrelerine ve kar şişeciklerine küçük birer aksini, suretini gönderiyor.

İşte güneş, her bir çiçeğe ve aya verdiği gibi, her bir damlaya da bu üç tarzda, iki yoldan ışık ve feyiz verir.

Birinci yol: Bizzat, doğrudan doğruya ve perdesizdir. Peygamberliğin yolunu temsil eder.

İkinci yol: Perdeler vasıta olur. Işığa mazhar ve ayna olanların kabiliyetleri, güneşin cilvelerine birer renk takar. Bu, velâyet yolunu temsil eder.

İşte Zühre, Katre ve Reşha, her biri, ilk yolda diyebilir ki: “Ben bütün âlemin güneşinin bir aynasıyım.” Fakat ikinci yolda öyle diyemezler. Belki, “Ben kendi güneşimin aynasıyım.” veyahut “Kendi cinsime tecelli eden güneşin aynasıyım.” derler. Çünkü güneşi öyle tanır, onun bütün âleme bakan yüzünü göremezler. Kendilerinin ve hemcinslerinin güneşi onlara, dar bir berzah içinde, bir kayıt altında görünür. Dolayısıyla kayıtsız, perdesiz, mutlak güneşin eserlerini