delil istersen, Kitab-ı Mübîn cetveli üstünde yazılan şu kâinat kitabının sayfalarına bak. Hafîz isminin büyük tecellisini ve bu ayet-i kerimenin büyük bir hakikatinin benzerini pek çok yönden görebilirsin.

Mesela: Ağaçların, çiçeklerin ve otların çeşitli tohumlarından bir avuç al. O birbirinden farklı tohumların, cinsleri birbirinden ayrı, türleri başka olan çiçek, ağaç ve otların küçük sandıkları hükmündeki bir avuç tohumu karanlıkta kesif, basit ve cansız bir toprağa serp. Sonra ölçüsüz, eşyayı fark etmeyen ve yönünü nereye çevirsen oraya giden basit su ile sula. Ardından her sene görülen haşrin meydanı olan bahar mevsiminde gel, bak! Gök gürültüsü ile vazifeli meleğin baharda İsrafil misali Sûr’a üfler gibi yağmura bağırması, yer altına gömülen çekirdeklere ruh üfleyip müjdelemesi vaktine dikkat et: O son derece karışık, birbirine karışmış ve benzer tohumcuklar, Hafîz isminin tecellisi altında tam bir itaat ile hatasız olarak Fâtır-ı Hakîm’den gelen yaratılış kanunlarına uyuyorlar. O kanunlara öyle uygun hareket ediyorlar ki, onların o hareketlerinde bir şuurun, basiretin, kastın, iradenin, ilmin, kemâlin ve hikmetin parladığı görülüyor. Zira görüyorsun ki, birbirine benzeyen o tohumcuklar birbirinden ayrılıyor.

Mesela bir tohumcuk incir ağacı oluyor. Hakîm Yaratıcının nimetlerini başımızın üstünde serpmeye başlıyor, dallarının elleriyle bize uzatıyor. İşte görünüşte ona benzeyen başka iki tohumcuk ise günebakan ve hercaî menekşe gibi çiçekler veriyor, bizim için süsleniyor. Yüzümüze gülüyor, kendilerini bize sevdiriyorlar. Daha başka bir kısım tohumcuklar güzel meyveler veriyor, sümbül ve ağaç oluyor. Güzel tat, koku ve şekilleriyle iştahımızı açıp kendi nefislerine nefislerimizi davet ediyor ve kendilerini müşterilerine feda ediyorlar. Ta ki bitkilerin hayat mertebesinden hayvanların hayat mertebesine yükselsinler. Başka örnekleri de bunlara kıyasla. O tohumcuklar öyle boy atıp gelişiyor ki, bir avuç tohum, çeşitli ağaçlarla ve çiçeklerle dolu bir bahçe hükmüne geçiyor. İçinde hiçbir hata, hiçbir kusur bulunmuyor. ⁵⁶فَارْجِعِ الْبَصَرَۙ هَلْ تَرٰى مِنْ فُطُورٍ sırrına işaret ediyor. Her bir tohum, Hafîz isminin cilvesiyle ve ihsanıyla, kendisine cinsinin ve aslının malından verilen irsiyeti, karıştırmadan, noksansız muhafaza