kusursuz bir düzenle çoğalttığı nüshalardır. Çünkü bizden çok aşağı olan ve nezaretimiz altında bulunan hayvan ve bitkilerin mükemmel intizamı gösteriyor ki, bizdeki karışıklıklar, düzenli ve hikmetli bir tür yazıdır.
Hiç mümkün müdür ki, bir kilimin her tarafına yayılan bir atkı ipini sanatla yerleştiren, o kilimin ustasından başkası olsun... Bir meyvenin yaratıcısı, onun ağacını yaratandan başkası olsun… Çekirdeği meydana getiren, o çekirdeğin bulunduğu cismin yaratıcısından başkası olsun… Hem senin gözün kördür, yüzümüzdeki kudret mucizelerini, mahiyetimizdeki yaratılış harikalarını görmüyorsun. Eğer görsen anlarsın ki: Benim Sâni’im öyle bir Zât’tır ki, hiçbir şey O’ndan gizlenemez, O’na nazlanamaz, ağır gelmez. Yıldızları yaratmak O’nun için zerreleri yaratmak kadar kolaydır. Bir baharı bir çiçek kadar kolaylıkla var eder. O, koca kâinatın çekirdeğini benim mahiyetime kusursuz bir düzenle yerleştiren Zât’tır. Böyle bir Zât’ın sanatına senin gibi bir ruhsuz, aciz, kör ve sağır parmak karıştırabilir mi? Öyleyse sus! Defol git!” Ve sonra onu kovar.
Ardından o iddia sahibi şahıs gider, yeryüzüne serilmiş o geniş kilime, zemine giydirilen gayet süslü, nakışlı gömleğe sebepler adına, tabiat ve felsefe diliyle der ki: “Seni istediğim gibi idare edebilirim, sana mâlikim veya sende hissem var.”
O vakit o gömlek, o kilim hak ve hakikat adına, hikmet diliyle o şahsa cevap verir: “Eğer seneler ve asırlar sayısınca yeryüzüne giydirilip sonra intizamla çıkarılan, geçmiş zamanın ipine asılan ve yeniden giydirilecek olan, tam bir düzen içinde kader dairesinde programları ve biçimleri çizilen, tayin edilen, gelecek zamanın şeridine takılan ve muntazam, hikmetli, ayrı ayrı nakışları bulunan bütün o gömlekleri, kilimleri dokuyacak, yaratacak kudretin ve sanatın varsa.. dünyanın yaratılışından kıyamete, hatta ezelden ebede kadar uzanacak hikmetli ve kudretli iki manevî elin varsa.. bütün atkılarımdaki bütün nakışları dokuyacak, fertleri var edecek kusursuz bir intizam ve hikmetle tamir edip yenileyecek iktidarın ve hikmetin varsa.. hem modelimiz hükmündeki,
Dipnotlar
- Haşiye: O kilim hem canlıdır hem de düzenli bir hareket halindedir. Nakışları kusursuz bir hikmet ve intizamla her vakit değişir. Ta ki onu dokuyan Ustasının isimlerinin çeşitli tecellilerini ayrı ayrı göstersin.