Dördüncü Esas: Kur’an putperestliği şiddetle yasakladığı gibi, putperestliğin bir tür taklidi olan suretperestliği, yani suretlere çok değer vermeyi de yasaklar. Bugünkü medeniyet ise suretleri kendi güzelliğinden sayıp Kur’an’a itiraz etmek ister. Halbuki gölgeli-gölgesiz suretler, taşlaşmış birer zulüm, cesede bürünmüş birer riya ve cisimleşmiş birer hevestir ki, heveslerini kamçılayıp insanı zulme, riyaya ve kötü arzulara teşvik eder. Hem Kur’an, merhametiyle, kadınların hürmetini korumak için hayâ perdesini takmalarını, örtünmelerini emreder ki,¹⁸⁰ o şefkat madenleri rezil heveslerin ayağı altında zillet çekmesin, küçük düşmesin; hevesleri tatmine yarayan, önemsiz birer meta hükmüne geçmesinler.¹⁸¹ Medeniyet ise kadınları yuvalarından çıkarıp perdelerini yırtmış, insanlığı da baştan çıkarmıştır. Halbuki aile hayatı, kadın-erkek arasında karşılıklı hürmet ve muhabbetle devam eder. Açık-saçıklık, samimi hürmet ve muhabbeti yok edip aile hayatını zehirlemiştir. Bilhassa suretlere düşkünlüğün ahlâkı fena halde sarstığı ve ruhun alçalmasına sebep olduğu şuradan anlaşılır: Mesela, merhume ve rahmete muhtaç güzel bir kadının cenazesine şehvet ve hevesle bakmak, ahlâkı ne kadar bozar! Aynen öyle de, ölmüş kadınların resimlerine veyahut sağ kadınların küçük cenazeleri hükmündeki suretlerine hevesle bakmak, insanın ulvi hislerini derinden derine sarsar, tahrip eder.

İşte şu üç örnek gibi, Kur’an’ın binlerce meselesinden her biri, insanın bu dünyadaki saadetini sağlamaya hizmet etmekle beraber ona ebedî hayatını da kazandırır. Başka meseleleri bunlara kıyaslayabilirsin.

Nasıl ki bugünün medeniyeti, Kur’an’ın toplum hayatına dair düsturları karşısında mağlup olup onun manevî i’cazı karşısında, hakikat noktasında iflas eder. Aynen öyle de, bu asrın medeniyetinin ruhu olan Avrupa felsefesiyle Kur’an hikmeti şu yirmi beş Söz’de karşılaştırıldığında ve ölçüye vurulduğunda; felsefenin aciz kaldığı, Kur’an’ın mucize olduğu kesin bir şekilde gösterilmiştir. On İkinci ve On Üçüncü Söz’lerde, dinsiz felsefenin aczi ve iflası, Kur’an hikmetinin mucizeliği ve zenginliği ispatlanmıştır, onlara bakabilirsin.

Hem nasıl ki bugünkü medeniyet, Kur’an hikmetinin ilmî ve