• Yerlerin ve göklerin Hâlık’ı namına bir hitaptır.

• Cenâb-ı Hakk’ın mutlak rubûbiyeti yönünden bir konuşmadır. • O’nun her şeyi kuşatan saltanatı adına ezelî bir hutbedir.

• O’nun her şeyi kuşatan rahmetiyle verdiği sonsuz lütufların def-

teridir.

• Ulûhiyetin haşmet ve azameti itibarı ile bazı kısımlarının başın-

da şifre bulunan bir haber mecmuasıdır.

• İsm-i âzamın dairesinden inerek arş-ı âzamı kuşatan ve orayı

teftiş eden hikmet kaynağı mukaddes bir kitaptır.

İşte Kur’an’a “Allah kelâmı” unvanının tam bir liyâkat ile verilmiş olması ve daima da verilmesi bu sırdandır.

Kur’an’dan sonra, öteki peygamberlere gönderilmiş kitaplar ve suhuf gelir. Diğer sayısız ilahî sözlerin de bir kısmı, has bir itibar, küçük bir unvan, bir isim, hususi bir tecelli, has bir rubûbiyet, saltanat ve rahmet ile ortaya çıkan ilham suretindeki konuşmalardır. Meleklerin, insanların ve hayvanların ilhamları, külliyet ve hususiyet itibarı ile farklı farklıdır.

Üçüncü Kısım:

Kur’an,

• Farklı asırlarda gönderilmiş bütün peygamberlerin meşreplerini

ve onlara inen kitapları, evliyanın risalelerini ve yollarını, asfiyanın⁶ eserlerini özetle içeren

• Altı yönü de parlak, vehim ve şüphelerin karanlığından arınmış • Temeli şüphesiz vahiy ve Cenâb-ı Hakk’ın ezelî kelâmı

• Hedefi ve gayesi, açıkça görüldüğü üzere, ebedî saadet

• İçi, apaçık, hâlis hidayet

• Üstü, elbette iman nuru

• Altı, mutlak, kesin delil

• Sağı, tecrübe ile sabittir ki, kalb ve vicdan ile teslimiyet

• Solu, gözle görülür derecede açıktır ki, akıl ve idrak ile itaat

• Meyvesi, hakkalyakîn⁷ mertebesinde bilinir ki, Rahman’ın rah-

meti ve cennet yurdu