onları kırk elli ayetle sınırlandırmaları sığ bir bakışın eseridir. Hakikatte ise o mucizelik parıltıları bini aşkındır. Bazen bir ayette gayba dair dört-beş farklı haber bulunur.

رَبَّنَا لَا تُؤٰاخِذْنآ إِنْ نَسِينآ أَوْ أَخْطَأْنَا³⁹

سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنآ إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ⁴⁰

BU İLAVEYE İKINCI BIR İZAH⁴¹

Fetih sûresinin sonundaki gaybî işaretleri teyit eden, Fatiha-yı Şerife’deki sırât-ı müstakim ehlinin ve ⁴²صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ayetinde murat edilenlerin kimler olduğunu bildiren, pek uzun ebediyet yolunda en nuranî, sevimli, sayıca çok ve cazibeli bir dostlar kafilesini gösteren, müminleri ve şuur sahiplerini o kafileye katılmaya ve eşlik etmeye şiddetle, mucizevî bir şekilde sevk eden şu ayet; فَأُۨولئِٰٓكَ

مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدٓاءِ وَالصَّالِحِينَۚ وَحَسُنَ أُۨولئِٰٓكَ

⁴³رَفِيقًا yine Fetih sûresinin son ayeti gibi Dört Halife’ye ve beşinci halife olan Hazreti Hasan’a (radiyallâhu anh) işaret ediyor. Belâgat ilminde “mearîzu’l-kelâm”⁴⁴ (sözün katmanları arasından çıkan ince mânâlar) ve “müstetbeâtü’t-terâkîb”⁴⁵ (sözün çağrıştırdığı mânâlar) denilen, kastedilenden başka işârî ve dolaylı mânâlarla geleceğe ait hadiseleri birkaç şekilde haber veriyor. Şöyle ki:

Ayet, açık mânâsı ile insanlar arasında Cenâb-ı Hakk’ın yüce nimetlerine mazhar ve dosdoğru yol üzere olan peygamberlerin,