Mehmet Âkif de;

ifadeleriyle bu hakikate dikkatleri çektiği şiirinin başında ümit­siz­liğe düşene şöyle hitap ediyor:

Hâsılı, başı dönmüş, bakışı bulanmış bazı kimseler sizin en masumane hizmetlerinize engel olmak isteyebilir ve tekerleğe çomak sokabilirler. Fakat elli türlü komplo kurulsa da, Allah’ın izni ve inayetiyle, kat’iyen ümitsizlik yaşamamalı, sarsılmamalı ve hep elif gibi dimdik durmalıdır. Uhud’u, Huneyn’i yeniden zafere çevirmenin yolları aranmalı ve fevç fevç dehâletlere vesile olabilecek inanç Kâbe’sine, inanç Mekke’sine doğru yürümeye devam edilmelidir. Maruz kalınan komplolar karşısında yılmamalı; çıkan engeller, tıkanan yollar karşısında “Vira bismillâh!” deyip meselenin farklı alternatifleri aranmalıdır. Hak yolunda bulunuyor olsa ve samimiyetle talep etse de, insanın her istediği, her arzuladığı kendisine hemen verilmeyebilir. Yaşanan sıkıntıların hikmetini bilemeyiz. Fakat kim bilir belki de çekilen bu sıkıntılar neticesinde, Cenâb-ı Hak, bu necip Anadolu milletine daha önce lütfettiği güzelliklerin kat katını lütfedecektir. Gün doğmadan gecenin bereketli döl yatağında neler doğar, aktif sabır içinde bekleyip görelim!

194 Bkz.: Tâhâ sûresi, 20/121.

195 Bkz.: Tâhâ sûresi, 20/115.

196 Bkz.: es-Suyûtî, ed-Dürru’l-mensûr 1/141-142.

197 Bkz.: İbn Sa’d, et-Tabakâtü’l-kübrâ 3/121.

198 M. F. Gülen, el-Kulûbu’d-dâria s.308.

199 Âl-i İmrân sûresi, 3/155.