açlıktan öldüğü sanılanlar, eğer kırk gün içinde ölüyorsa, bu katiyen rızıksızlıktan değildir. ⁷تَرْكُ الْعَادَاتِ مِنَ الْمُهْلِكَاتِ sırrıyla, iradelerini kötüye kullanmaktan gelen bir âdetten veya o âdeti terk etmekten kaynaklanan bir illetten, bir hastalıktan ileri gelmiştir. Öyleyse açlıktan ölmek yoktur denilebilir.

Evet, bizzat görüyoruz ki rızık, iktidar ve irade ile ters orantılıdır. Mesela bir yavruya rızkı daha dünyaya gelmeden önce ana rahminde, irade ve iktidardan büsbütün mahrum olduğu sırada, ağzını kımıldatmaya bile muhtaç kalmayacağı bir şekilde veriliyor. Sonra dünyaya geldiği vakit, iktidarı ve iradesi yine yoktur, fakat bir derece kabiliyeti ve potansiyel bir hissi bulunduğundan, yalnız ağzını yapıştırmak gibi bir hareketle en mükemmel ve en besleyici, sindirimi en kolay gıda, çok latif ve hayret verici bir şekilde memelerin musluğundan ağzına veriliyor. Sonra çocuk bir derece iktidar ve irade kazandıkça o kolay ve güzel rızık kendisine karşı biraz nazlanmaya başlar. O meme çeşmeleri kesilir, rızkı başka yerlerden gönderilir. Fakat kuvveti ve iradesi rızkını aramaya müsait olmadığı için Rezzak-ı Kerîm anne ve babasının şefkat ve merhametini, onun kuvvet ve iradesine yardımcı olarak gönderir. Ne vakit iktidarı ve iradesi kemâle erer, o vakit rızkı ona koşmaz ve koşturulmaz, yerinde durur. Der ki: “Gel beni ara, bul ve al!” Demek ki rızık, iktidar ve irade ile ters orantılıdır. Hatta pek çok risalede beyan ettiğimiz gibi, en iradesiz ve zayıf hayvanlar en iyi şekilde yaşar, en iyi beslenir.

İkinci Nokta

İmkânın çeşitleri vardır. Aklen mümkün, örfen mümkün ve her zaman mümkün olmak gibi kısımları bulunur. Bir hadise eğer aklen imkân dairesinde değilse reddedilir, örfen mümkün değilse de mucize olur fakat kolayca keramet olamaz. Eğer örfen ve kaide gereği benzeri bulunmazsa, gözle görür derecede kesin bir delille ancak kabul edilir.

İşte bu sırra binaen kırk gün yemek yemeyen Seyyid Ahmed-i Bedevî’nin (kuddise sirruh) harikulâde halleri, örfî imkân dairesindedir.