Fert ve toplum plânında kulluk psikolojisi

Soru: Hizmet eden bir topluluk içindeki bir kimse diğer kardeşlerine karşı mânen kendisini sukût etmiş ve onların nazarında düşük hissediyor. Bu suçluluk ve aşağılık psikolojisinin sebebi nedir? Bundan nasıl kurtulur? Hizmet etmeye mâni oluyor.

Bir insanın kendisini diğer mü’min kardeşlerinden aşağı görmesinin iki yönü vardır: Bu yönlerden biri çok faydalı ve Allah indinde çok makbul, diğeri de zararlıdır. Bir insanın aşağılık duygusuyla kendisini kötülemesi ve kusurlu görmesi zararlıdır. Ancak kişinin yarınlarda karşısına ne çıkacağını bilememe hissiyle bunun dertlisi olarak Allah’ın diğer kullarının yanında kendisini aşağı görmesi bir bakıma fazilet ve meziyettir.

Efendimiz (sallallâhu aleyhi ve sellem), kendisine verilen fazla pâyeler karşısında, “Ben bir beşerim ve Allah’ın abdiyim. Siz bana Allah’ın kulu ve Resûlü deyin.”[1] buyururlardı. Devr-i Risalet-penahide sahabeden herhangi birisine, “Sen şusun.. busun…” dendiğinde, “Ben ancak Allah’ın kullarından herhangi bir kulum.” diye cevap verirdi.[2] Ehlullah dediğimiz Hak dostları da meseleyi böyle ele almışlardır. Mesela, Şâh-ı Geylânî Hazretleri, kendisini yere göğe sığdıramayan kimselere karşı, “Ben sadece Allah’ın ibâdından bir kulum.” derdi.