Rabbenâ!” (Ne kadar da Halimsin Sen ey Rabbim!)⁸⁸ demekten kendinizi alamıyorsunuz. Önceki kavimlerin helakine sebep olan günahların hepsi bugün işleniyor. Hz. Lût kavminin bir senede işlediği fuhşiyat ve münkerat günümüzde belki de bir günde işleniyor. Pek çok yerde pek çok küfür ve ilhadın içine dalınıyor. Türlü türlü zulümlerle en temel insan hakları çiğneniyor. Allah’a dil uzatılıyor, Peygamber’e, Kur’ân’a, Allah diyenlere ilişiliyor. Kimi şeytana tapıyor, kimi cinlerle insanların kaderini belirlemeye çalışıyor. Hatta bir kısım sapıklıklar din perdesi altında icra ediliyor. Daha ne melanetler ne melanetler işleniyor. İmam Gazzâlî’nin “Mühlikat” başlığı altında ele aldığı⁸⁹ ne kadar mesavi varsa bugünün dünyasında hepsini görmek mümkün.Bütün bunlara şahit olan pek çok kimse, Allah’ın bunlara hak ettikleri cezayı vermesini ister. Ne var ki kaderin çarkları bizim keyfimize göre işlemiyor. Allah, Ahkemü’l-Hâkimîn’dir; her işi hikmetlidir. Herkesin hükmünün üstünde O’nun hükmü vardır. Kime nasıl muamele edeceğini, kimi cezalandırıp affedeceğini de ne zaman cezalandıracağını da en iyi O bilir. Mühlet verir, imkân tanır ama mevsimi geldiğinde bir kısım sıkıntı ve belalara maruz bırakmak suretiyle uyarır, ikaz eder ve nihayet cezalandırır. Kur’ân’ın ifadesiyle pek çok günahı da affeder.⁹⁰

Felaketlere Metafizik Açıdan Bakabilmek

Tsunami, kuraklık, sel ve deprem gibi arzi ve semavi afetlerin tabiî ve maddi sebepleri olabilir; fakat her şeyi tabiî sebeplerle izah etmek eksik bir yaklaşımdır. Tabii ki kâinatta cereyan eden hadiselerin çoğu zaman tabiat kanunları açısından bir izahı vardır. Bilim de zaten bunun için vardır. Cenab-ı Hakk’ın kâinata vazettiği bu kanunları ortaya çıkaracak, ona göre vaziyet alacak, bizim irade ve tercihlerimize bakan fiillerimizi onları dikkate alarak ortaya ko-