O. Sonuç

Şimdi isterseniz geriye dönüp konuya/konulara bir kere daha kuş bakışı göz atalım:

İslâm, yaşandığında gerçek kerametini ortaya koyan dinamik bir sistemdir. O, en mükemmel şekilde evrensel bir sistem ortaya koymuş, her ferdi, kendi hakkında, akrabaları hakkında, hatta bütün bir toplum ve topyekün insanlık hakkında yardımlaşmaya, dayanışmaya, âli-himmet ve ufuklu olmaya çağırmıştır.

Evet, İslâm, müntesiplerine vazife ve sorumluluklarını hatırlatarak onları hakperest olmaya çağırır.. en yakın akrabalarından en uzak görünen değişik din ve milletten insanlara karşı mesuliyetlerinin bulunduğunu ihtar ile onları bütün bir insanlığı kucaklama gibi çok yüksek gayelere yönlendirir ve onların birer peygamber havarisi gibi âli-himmet olmalarını tavsiye eder.. himmetlerinin yüceliği ölçüsünde de mütevazi olmalarını diler, mukadder başarıların Allah’tan (celle celâluhu) olduğunu, falso ve fiyaskoların, onların nefislerinden kaynaklandığını hatırlatır.. ve onların dikkatlerini sürekli Cenâb-ı Hakk’ın inayet ve riayetine çevirir. Bütün bu hususların yanında, ailesinin yakın ve uzak akrabalarının hukukunu gözetme konusunda da onlara sık sık tembihte bulunur ve her konuda en mükemmel olma yollarını gösterir.