Kırık Testi

Kalbin Zümrüt Tepeleri

Sonsuz Nur

Prizma

Çağ ve Nesil

Ölçü veya Yoldaki Işıklar

Kur'an-ın Altın İkliminde

Fasıldan Fasıla

Bamteli

Soru: Muhterem Efendim,Hizmet edilen coğrafyalarda, ‘dışarıdan gelen bir yabancı’ olarak kendi mesajımızı ve gaye-i hayalimizi, yerel toplumların değerleri ve öncelikleriyle nasıl buluşturabiliriz?Bu doğrultuda, hangi argümanları, hangi dil ve üslupla sunarak mesajımızın ve gaye-i hayalimizin onlar tarafından da benimsenmesini sağlayabiliriz?00:00 Öncelikle meseleyi dinimizin temel kaynaklarında da olduğu gibi insani değerlere bağlamak lazım!00:46 Tavır ve davranışlarımızla engin bir insanlık tavrı sergilersek en azından o insanlara “bunlarla uzlaşma olabilir, bunlarla vifak ve ittifak sağlanabilir” dedirtebiliriz.02:37 Hususiyle bir kısım yanlışlıklardan dolayı Müslümanlık “teröristlerin dini” gibi algılanıyor. Müslümanlık bu yanlış algıdan farklı olarak ortaya konulduğu zaman size inanacak ve güveneceklerdir.02:56 O insanlar size güvenmeden, sizin emin insanlar, mümin insanlar olduğunuzu bilmeden değerlerinizi dayatma söz konusu olursa tepki alır, çok ciddi reaksiyonlarla karşı karşıya kalırsınız.03:16 “İyi insanlar” olduğunuz hissini uyarmanız ve hâlinizle pek çok problemi halletmiş olmanız lazım. Kucaklanmak için kucaklamak lazım. Onlardan beklediklerinizi onların da sizden beklediğini unutmamanız lazım. Bu ise ciddi bir empatiye bağlı.03:52 Siz kendinizi böyle ifade edince değişik mertebelerde yaklaşmalar olacaktır. Belki bazıları sizin bütün değerlerinizle kabul edecek, bazıları sizi müsamaha ile karşılayacak, bazıları da “bu insanlara ilişmek doğru değil” diyecekler... Fakat bütün bunlar zamana vabeste şeylerdir.04:35 Okunduğu zaman insanı kitaplardan daha çok inandıracak şey, insanın tavır ve davranışlarıdır. Değişik vesilelerle ifade edildiği gibi, Efendimiz’in (s.a.s.) iki kanadı vardır. Biri tebliğ kanadı, diğeri de onu yaşama kanadı.05:16 Şöyle diyebilirsiniz: Efendimiz’in (s.a.s.) mesajı, mesajın büyüklüğü ölçüsünde büyük bir insanla temsil edilmeseydi hüsn-i kabul görmezdi.06:45 Temsil çok önemlidir. Kitaplarla, demagoji, felsefe yaparak, “Al kitabı, bak... Aklın başına gelsin.” falan diyerek değil. Akılları başa getirecek şey, temsildeki insaniliktir. Derin insaniliğin, derin temsilin, derin ve ciddi mütemadi hâlin halletmeyeceği hiçbir problem yoktur.07:14 Allah ehl-i hâlin hâliyle hâllendirsin. O mübarek biricik mümessilin, temsil kahramanının temsili ile bizleri serfirâz kılsın.07:48 Biz enbiya-ı izam’ın yolunda, o yolun emekleyerek ilerleyen yolcularıyız, dik yürüdüğümüz söylenemez bizim.08:25 Enbiya-ı İzâm’ın ilk tâbileri, o yola ilk sülûk edenler, biraz da toplumun ezilmiş insanları idi. Bu bütün devirlerde böyle olmuştur. Bu dönemde de öyle olur. Fakat bu meselenin bir yanı!10:06 Bir diğer yanı ise, Efendimiz (s.a.s.) onlar içinden kitleleri arkasından sürükleyebilecek insanlara daha çok anlatmaya çalışıyordu.11:37 Efendimiz (s.a.s.) istiyor ki o Mekke’nin ileri gelenleri de inansınlar ve kitleleri arkalarından sürüklesinler. Fakat âdet-i sübhânî öyle değil.11:51 Bu açıdan sizin de biri bin yapabilecek insanlarla özel mahiyette meşgul olmanız makul görülebilir. Diğer türlü hem mesajınızı ulaştırma hem onları alıp bir yerde ağırlama mevzuu çok zor olur.12:38 Kitleler o türlü insanların gözünün içine bakarlar ve dedikleri şeyleri dinlerler. Herkese ulaşamayacağınıza göre, ulaşacağınız kimseler “bir şey” olmalı! Bu açıdan ekâbir ile meşgul olmada bir mahzur yok.13:11 Fakat ekâbir, ekâbir olduğundan dolayı, biz de bunlarla düşüp kalkalım, diğer fakiri fukarayı görmeyelim, başkalarının baktığı gibi onlara ayak takımı gibi bakalım, gibi mülahazalar dinin ruhuna aykırıdır, dine karşı saygısızlıktır.13:54Dil-i câhilde olmaz nûr-ı irfânKi nâ-dânın olur kalbi de nâ-dânOkçuzâde Mehmed Şâhî

Bamteli Yeni - Temsildeki Güç Haldeki Tesir

Soru: Dinin anlatılmasında tergib (özendirme, müjdeleme) ve terhib (sakındırma, korkutma) dengesi nasıl korunmalıdır?Cevap: Kur’ân’ın temel üslûbuna bakıldığında tergib ve terhibin birlikte kullanıldığı açıkça görülür.&nbsp;Onda insanı ümitlendiren, rahmete çağıran ifadelerle sorumluluk duygusunu canlı tutan, sakındırıcı beyanlar birlikte yer alır. Bu Kur’ânî hakikat, tasavvufta “havf ve reca dengesi” olarak tanımlanmıştır.&nbsp;Buna göre insan aciz, muhtaç bir kul olarak hem Allah’a karşı derin bir saygı ve haşyet duyar hem de O’nun rahmetinin sonsuzluğuna güvenerek ümitvar olur. Nitekim Kur’ân’da korku ifade eden bir âyetin ardından çoğu zaman ümit veren başka bir beyan gelir. Uzun sûrelerde bu denge açıkça görülürken, kısa sûrelerde icaz üslûbu içinde dolaylı olarak mevcuttur. &nbsp;Kur’ân’ın farklı sûrelerinde dikkat çekildiği üzere, kâinatta câri olan ilâhî kanunlarda hassas bir denge söz konusudur. Kâinat, bu denge sayesinde istikrarlı bir şekilde varlığını sürdürür. Tekvinî emirlerde müşahede edilen bu denge teşriî &nbsp;emirlerde de kendini göstermektedir. Bu muhteşem iki denge arasında ilâhî hitaba muhatap olan insan da akıl ve ruh dünyasına bağlı olarak korku ve ümit ile dengelenir. Böylece onun kâmil anlamda kulluğunu yerine getirmesi istenir. &nbsp;Sahip oldukları kaynaklar itibarıyla Müslümanların, yapacakları tebliğ faaliyetlerinde bu dengeyi gözetmeleri gerekir. Bu iki denge unsurundan korkutma ağır basarsa panik, ümitsizlik; müjdeleme ağır basarsa gevşeklik, boş vermişlik tezahür eder. Aşırı korku insanı bunaltır, aklî dengenin bozulmasına yol açar; aşırı sevinç, güven ve rahatlık da laubaliliğe sebebiyet verir. Oysa dinin asıl hedefi insanı her türlü aşırılıktan koruyarak dengeli bir hayata, kalb-kafa uyumuna ve kulluk şuuruna ulaştırmaktır. Bu dengeyi yakalayan insan bir taraftan Cenab-ı Hakk’a karşı teyakkuz ve temkin içinde bulunurken, diğer yandan da reca hislerini canlı tutar.Tebliğ ve irşatta esas olan, genel anlamda tergib ve terhib dengesini gözetmektir. Bununla birlikte muhatabın durumuna göre bunlardan birini öne çıkarmak gerekebilir. İlk olarak yaş, kültür seviyesi, ruh hâli ve içinde bulunulan şartlar bu noktada belirleyici olacaktır. Mesela çocuklara yaklaşımda daha çok tergib &nbsp;(imrendirme) öne çıkarılmalı, reca (ümit) ağırlıklı bir üslûp benimsenmelidir. Onlara Allah’ın merhameti, nimetleri, cennetin güzellikleri anlatılmalı; sevdirme ve özendirme esas alınmalıdır. Çocuğun ailesinden biri, yakın bir arkadaşı vefat ettiğinde onunla inşallah cennette yeniden buluşacağı söylenerek çocuk teselli edilmelidir.Öte yandan tamamen havf duygusundan (korkudan) uzak bir eğitim de doğru değildir. Dolaylı bir şekilde Allah’ın azamet ve büyüklüğü anlatılmalı, O’nun hürmet gösterilmesi ve saygı duyulması gereken ulu ve yüce bir Zât olduğu hissettirilmeli; böyle bir Zât’a karşı saygısızlık yapmanın ne kadar yakışıksız olduğu da ifade edilmelidir. Çocukta oluşan bu saygı duygusu Zat-ı Ulûhiyet’le ilgili daha sonra anlatacağınız hakikatlere de zemin teşkil edecektir. Fakat her hâlükârda çocuklarla konuşurken onların ufukları ve idrak seviyeleri göz önünde bulundurulmalı; dinî hakikatler onlara anlayabilecekleri, hazmedebilecekleri ve zorlanmadan kabul edebilecekleri şekilde takdim edilmelidir.Özellikle nefsanî arzuların güçlü olduğu dönemlerde bulunan gençler için terhib üslûbu daha belirgin olabilir. Bu evrede çocukluk sürecinin müjdeli anlatımlarının yanına, yapılan yanlışlara ilahî adalet gereği ceza ile mukabele edileceği hakikati &nbsp;eklenmelidir.&nbsp; Çünkü sürekli af ve merhametten bahsetmek veya uhrevî nimetler üzerinde durmak, kendi benliğini keşfetme ve hayata katılma aşamasındaki gençlerin dinî hayatları adına gevşekliğe sebebiyet verebilir, onların günahlara karşı dirençlerini kırabilir. Buna karşılık terhib edalı yapılan konuşmalar ise onları dengelemek ve yanlışlardan alıkoymak için bir tür “fren” işlevi görür.İnsan yaşlanıp kabre yaklaşmaya başladığında fıtri olarak tutunabileceği bir dal arayışı içine girer. Bu dönemi idrak edenler için yeniden reca duygusunu öne çıkarmak gerekir. Yaşını başını almış kimseleri ibadet u taate teşvik etmek, İmam Gazzâlî Hazretlerinin üzerinde durduğu gibi bu dönemde Cenab-ı Hakk’ın rahmet ve affı ile ümitleri şahlandırmak gerekir.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftn1" title="">[1]</a>Muhatap olunan insanın dinî bilgisi dini anlatma hususunda diğer bir belirleyici unsur olabilir. Dine mesafeli duran veya dinle henüz yeni tanışan insanlara yaklaşımda sert ve korkutucu bir üslûp benimsenmesi ters tepebilir. Henüz dine kalbi ısınmamış bir insanı korkutmak onu tamamen dinden uzaklaştırabilir. Kırk yılda bir camiye gelmiş insanlara Allah’ın azabından bahseder, mesela “Allah günahkârları derdest edip cehenneme atacak” derseniz onları ürkütür, camiden uzaklaştırırsınız. Nitekim vaazlarında haşin ve tehditkâr üslûp kullanan hocalar yüzünden camiden, ibadetten ve dinden soğuyan pek çok insan olmuştur. Allah’ın rahmetine sığınma isteğiyle O’nun evine gelmiş insanları birdenbire ceza, azap, cehennem söylemleriyle O’ndan uzaklaştırmaya kimsenin hakkı yoktur. Bu, bir bakıma Allah ile kul arasına girip Allah adına haksızca ahkam kesmek olarak da düşünülebilir ki konuşan kişi için çok tehlikeli bir durumdur.&nbsp; Kaldı ki mümin olarak başkalarına karşı duruşumuz Allah Resulü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) beyanları içinde kolaylaştırma ve müjdeleme ağırlıklı olmalıdır.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftn2" title="">[2]</a>İslam’ın âdâb ve erkânını yeterince bilmeyenlere karşı başlangıçta rahmet ve ümit eksenli bir dil kullanmak, ibadet ve taate karşı onların aşk ve şevklerini artırmak gerekir. Bediüzzaman’ın ifadesiyle onlara topuz değil, nur göstermeliyiz.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftn3" title="">[3]</a> Bu da ancak ruh ve kalb dünyamızın nur ile dolu olmasına bağlıdır. Riyakârca nuru gösterip topuzu gizleyenlerle dinin temsili mümkün değildir. Bu temsilde dil ve üslûbun yanında hâl ve tavırlarımızın da çok etkili olduğunu unutmamalıyız. Konuşurken ses tonumuza, mimiklerimize ve beden dilimize bile dikkat etmeliyiz. İslâm’ın müsamahası, Allah’ın rahmet ve mağfiretinin enginliği tavırlarımıza da yansımalıdır. Sözlerimiz Cenab-ı Hakk’ın rahmetini anlatırken, sıcak ve samimi tavırlarımız da bu mesajı desteklemelidir.&nbsp; Ayrıca küçük bir iyiliği bile büyüterek anlatmalı, Allah için yapılan her işi kıymetli olduğunu göstermeli ve böylece muhataplarımızı kulluk adına daha ileri adımlar atmaya teşvik etmeliyiz. Zira esas olan, insanları ürkütmek değil, imrendirmektir.Muhatabın psikolojisi ve genel durumu da üslup konusunda belirleyici olabilir. Mesela ümitsizlik girdabına kapılan biriyle konuşurken reca ağırlıklı konulara temas etmek; ibadetlerinde aşırı rahat davranan veya günaha açık yaşayan biri söz konusu olduğunda ise recayı biraz geri planda tutarak ikaz ağırlıklı bir üslup kullanmak gerekir. Nitekim Peygamber Efendimiz’in (aleyhissalâtü vesselâm) hayatına bakıldığında da aynı esnekliğin görüldüğü anlaşılır. O, muhatabının durumuna göre bazen daha uyarıcı, bazen de daha müjdeleyici konuşmuş; korku ile ümidi yerli yerinde kullanmıştır. Korku içinde olan birini rahatlatmış, aşırı rahat davrananı ise uyarmıştır. Aynı soruyu soran farklı kişilere, onların durumunu gözeterek farklı üsluplarla cevap vermiştir. Ancak dinin herkes için geçerli olan muhkem hükümleri söz konusu olduğunda böyle bir esneklikten bahsedilemez. Nitekim Peygamber Efendimiz de bu tür hükümleri herkese aynı şekilde tebliğ etmiştir.Sonuç olarak tebliğde tergib ve terhib vazgeçilmez iki unsurdur ve esas olan bunları dengeli kullanmaktır. Ancak bu denge, muhatabın yaşına, seviyesine ve durumuna göre esneklik gösterebilir. Kimi zaman korku kimi zaman ümit öne çıkarılır fakat hiçbir zaman biri tamamen ihmal edilmez. Hikmet, bu dengeyi doğru kurabilmek ve her insana kendi ihtiyacına göre hitap edebilmektedir.<hr><a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftnref1" title="">[1]</a> el-Gazzâlî, İhyâu ulûmi’d-dîn, 4/166.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftnref2" title="">[2]</a> Buhârî, ilim 11, edeb 80; Müslim, cihâd 8.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer nofollow" href="#_ftnref3" title="">[3]</a> Bkz.: Bediüzzaman, Tarihçe-i Hayat s.452 (Emirdağ Hayatı).

Terğib ve Terhib Dengesi

Kalbin Solukları

Soru: Muhterem Efendim,Bediüzzaman Hazretleri bir ifadesinde, “Göz çok geniş bir sahayı gördüğü halde bir kıl onun görmesine mâni olur.” buyuruyor. Başka bir ifadesinde de, “İnsan kâinatlara sığmaz ama bazen olur, bir noktada boğulur.” buyuruyor.Günlük meşgalelerin ve dünyevî işlerin ufkumuzu tıkayıp akıbetimizi düşünmez hâle getirmesini bu zaviyeden değerlendirebilir misiniz?00:54 Akıl Tutulması01:17 Üstad Hazretleri: “İnsan kâinatlara sığmaz ama bazen olur, bir noktada boğulur.”01:58 Üstad Hazretleri: “Göz çok geniş bir sahayı gördüğü halde bir kıl onun görmesine mâni olur.”02:42 Allah’ın (c.c.) şeytan ile mükâlemesini bizim anladığımız mânâda bir konuşma olarak düşünmek doğru değil.04:37 Şeytan Allah’ı (c.c.) bilmesine rağmen bir kıl (secde emrindeki) hakikati görmesine mâni oluyor.06:53 Muhterem Hocaefendi’nin Cevdet isminde çocukluk arkadaşının bir şiirinden:İsyan deryasına yelken açmışımKenara çıkmaya koymuyor beni07:23 Bir kudsî hadiste Cenab-ı Hakk (c.c.):Arz ve sema beni istiâb etmez ama ben mümin kulumun kalbine sığarım (tecelli olarak).08:06 Kalbin Allah’ı duyuşundaki ve anlatmasındaki derinliği ve enginliği, koca kâinat ve kitaplar aynı derinlik ve enginlikle anlatamaz.08:24 En kutsal kitaplar bile -belki- gerçek ifadelerini kalpte bulurlar.12:03 İnsan, gök yolculuğu gibi, insanlık emaneti gibi bir hamûleyi taşımaya müsait bir matiyye olarak yaratılmıştır.12:34 İnsan, kendisindeki o çok engin, çok güçlü ve Allah’a (c.c.) çok yakın mahiyetini daraltıyor ve kıymetsiz hâle getiriyor.12:55 İnsan, kendisini öyle bir darlığa hapsedebilecek şeylere karşı ömür boyu mücadele edip kendinin (kıymetinin) altına düşmemeye çalışmalı.16:03 Aktüel meseleler, yapmamız gerekli olan şeyleri yapmamıza meydan vermezler. Bunlarla salim düşünme hislerimiz felç olur ve hatta düşünme kabiliyetimizi bile kaybederiz.18:18 Sofilerin esas aldığı genel sabit bir kuraldır: Teveccüh, teveccüh doğurur; nazar, nazar doğurur.18:40 Tabiatınızın baskısını yaşadığınız anlarda bile hiç olmazsa bir nigâh-ı âşina ile bile olsa kapı aralığından hep O’na (c.c.) bakmalı.Soru: Hocam,Ülkelerin ve milletlerin önüne de bir “kıl” düşüp onları da asıl hedeflerinden uzaklaştırabilir mi?21:11 Ülkelerin ve milletlerin önüne de bir “kıl” düşüp onları da asıl hedeflerinden uzaklaştırması her zaman söz konusu olmuştur.24:26 Hususiyle küreselleşen bir dünyada tecrit edilmiş bir Türkiye’nin yaşama şansı yoktur.25:09 Cihanın fırtınaları karşısında ayakta durabilmek için cihanın her yerine sürgünle tutunmak lazım.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ ۖ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ… 29:39Mâide Suresi — 105. Ayet (5:105)Not: Bu sohbet, 10/09/2005 tarihinde kayda alınmıştır.

Daralan Ufuklar, Kaybolan İstikamet

Beşinci Kat

00:12 Veli; kendisindeki cismaniyete ait her şeyi bırakıp melekiyet yanını inkişaf ettirerek melekleşiyor. Fakat gazap ufkunda, hiddet ufkunda ya da şehvet ufkunda velâyete ait bir hassa elde edilecekse onu elde edemiyor. Dolayısıyla onun mahiyetine vaz'edilen bu garizeler ya oldukları yerde kalıyor ya da yok oluyor.00:34 Sahabe ise tezkiye-i nefs etmemek suretiyle, tezkiye-i nefse mazhariyetlerinden dolayı Allah'ın kendilerine maddî manevî ihsan ettiği her şeye -bir yönüyle- o velâyeti tattırıyorlar.00:57 Siz, bedeninizle Allah'a (c.c.) ait duyduğunuz bazı şeyler var ki onu ruhunuzla duyamazsınız.01:16 Bu açıdan da Allah'ın (c.c.) mahiyetinize koyduğu bir kısım garizelere ya da letâife velâyet sırrını tattırmak suretiyle şükrün de hamdin de bütün envâını duyabilirsiniz.01:59 İnsan bu letâifine ya da garizelerine velâyetten bazı şeyler tattırırken aynı zamanda tamamen fenâ fi'r-rûh da olmuyor. Zaten ruhun bekası ile bekā billâha ve maallaha mazhar oluyor.02:51 Kendine ait şeyleri duyarak yaşayan, onlarla sık sık savaş eden insanlar şehvetin bile nasıl büyük bir velâyet kapısı olduğunu anlarlar.03:03 Muhterem Hocaefendi, "Sahabelerin kurbiyet-i İlâhiye noktasındaki makamlarına velâyet ayağıyla yetişilmeyeceğini" 27. Söz'deki ilgili paragrafları okuyarak izah ediyorlar.03:31 "Fenâ-i nefisten sonra ubûdiyet-i evliyâ besâtet peydâ eder."03:57 Besâtet, "basitlik" manasında değildir. Felsefî olarak mürekkeb olmaktan çıkıp parçalanıp bölünmeyen manasındadır.04:26 Akrebiyet-i İlâhiyenin inkişafı, peygamberlere ve dâvâ-yı nübüvvetin vârislerine müyesser kılınmış Allah'ın bir lütfudur. Risale-i Nur talebeleri de ondan nasiplerini alabilirler.04:44 Üstadın gösterdiği; farzları yapar, kebâiri de terk ederse o kapıdan içeri girmiş olur. O kapının içinde arayışlarını derinleştirir, ihlâsın, takvanın âzamisinin arayışına girerse o kurbet dediğimiz şey ekstradan bir lütuf olarak inkişaf eder.05:16 Bu türlü insanlarda "cezbe", yani "Allah'ın çekmesi" bahis mevzuu olur. Bu ise lütf-u İlâhî vetiresine girmenin mebdeidir. Birkaç adım ötede ise "incizâb" başlar ki artık orada neredeyse insan iradesi bahis mevzuu değildir.

Velâyet Ayağıyla Sahabenin Makamına Yetişilir mi? (27. Söz İzahı)

Soru: Muhterem Efendim,Hoşgörü ve diyalog ödülleri ile iftar programları vesilesiyle, şubat soğuğu öncesindeki günlerde toplumun farklı kesimlerinden insanlarla tanışma, bir araya gelme ve kaynaşma adına güzel gelişmeler yaşanmıştı.Bu tür faaliyetler sadece o dönemin şartlarının bir gereği miydi, yoksa günümüzde de benzer çalışmalara ihtiyaç var mı? Bu konuda neler lütfedersiniz?Not: M. Fethullah Gülen Hocaefendinin 18 Kasım 2011 tarihinde yapmış olduğu ilk kez yayınlanan sohbeti.

Bamteli Yeni - Temsildeki Güç Haldeki Tesir

Son eklenenler

Günlük

Seriler

Sizin için seçtiklerimiz

Haftanın vaazları

Eserler

Diğer dillerdeki içeriklerimiz

Bütün arşiv, cebinizde.