Bir Nefes

<div class="elementor-widget-container">
					Kayıp gibi gördüğünüz şeylerde bile yemin ederek söyleyebilirim, hep kazanıyorsunuz. Hep kazanıyorsunuz çünkü mü’minin niyeti amelinden hayırlıdır.
İnsan yüce bir gaye-i hayale bağlanmalı; yüksek hedeflerin peşinden koşmalı ve himmetini hep âli tutmalıdır. Öyle ki, mefkûre muhacirleri bir anda dünyanın çehresini değiştirebilecek kadar yüksek gaye-i hayaller peşinde olmalıdırlar. Zira himmetler âli ise, davranışlarla ona yetişilemediği durumlarda bile Allah, niyetlerle o boşluğu doldurur ve kişiyi hayalinde kurguladığı hedefe göre mükâfatlandırır. Yani insan, realize edilemeyen güzel niyetlerinin bile sevabını alır.
Hakk’ı anlatmak ve i’lâ-yı kelimetullah mülahazası içinde yaşamak gibi bir mefkûre ve gâye-i hayal, insanın kendi benliğinden uzaklaşması ve bencilliğinden kurtulması için de çok önemlidir. Çünkü insan, bir gâyeyi bütün varlığıyla sahiplenirse, artık hareket, tavır ve davranışlarını o gâye istikametinde değerlendirmeye çalışır. Üstad Hazretleri bu hakikati şöyle ifade eder “Gâye-i hayâl olmazsa veyahut nisyan veya tenâsi edilse, ezhan enelere dönüp etrafında gezerler.” Demek ki, benlikten tecerrüt etmenin, her şeyi bencilliğe bağlamaktan kurtulmanın yolu, O’na bağlanmak ve her şeyi O’nunla alakalı bir hususa bağlamaktır.
Enaniyetten uzaklaşmanın, kendine takılmamanın, Allah’la arasındaki şeylerde hüsufa-küsufa sebebiyet vermemenin tek yolu vardır. Altından, zebercetten, zümrütten döşeli bir yolu vardır o da budur, yüksek bir gaye-i hayale dilbeste olmak, gönlünü kaptırmak.
				</div>

Bir Nefes (99) – Gâye-i Hayâl

Bamteli

<div class="elementor-widget-container">
					Soru: Muhterem Efendim,
Hoşgörü ve diyalog ödülleri ile iftar programları vesilesiyle, şubat soğuğu öncesindeki günlerde toplumun farklı kesimlerinden insanlarla tanışma, bir araya gelme ve kaynaşma adına güzel gelişmeler yaşanmıştı.
Bu tür faaliyetler sadece o dönemin şartlarının bir gereği miydi, yoksa günümüzde de benzer çalışmalara ihtiyaç var mı? Bu konuda neler lütfedersiniz?
Not: M. Fethullah Gülen Hocaefendinin 18 Kasım 2011 tarihinde yapmış olduğu ilk kez yayınlanan sohbeti.
				</div>

Bamteli Yeni – Diyaloğun Kazanımları ve Vaad Ettikleri

Kalbin Solukları

<div class="elementor-widget-container">
					Soru: Muhterem Hocam, 
Dini kaynakları okuma ve değerlendirmede kırılma noktası olarak, heva ve hevese dayalı bir bakıştan bahsediliyor. Bununla ne kastediliyor? 
Salim duygu ve düşünceyi, heva ve heves mahsulü olan değerlendirmelerden ayırt etmede temel kriterler nelerdir?
00:00 Heva ve Hevesten Kurtulmanın Yolları 
00:51 Hevayı hüdan tefrik etmenin iki yolu var: Birincisi, zahir yoldur. Bu usulü’d-dine bakarak anlaşılabilir. 
03:07 Dinde tecdid mülahazasında niyetinizi rıza-i ilahi dışında cenneti kazanmaya bile bağlasanız, bir yönüyle heva ve hevesinize uymuş sayılırsınız. 
03:57 İbadet ü taatin Allah’ın rızasından başka bir şeye bina edilmesi hevadır. 
04:50 Cenab-ı Hakk’ın hoşnutluğuna giden yollar içinde en kestirme yol “Zât-ı Ulûhiyeti âleme tanıtma” yoludur. 
06:05 “Allah’ı insanlara sevdirme” dikey yolun yolcularının yaptığıdır. Bu yolu tercih edebilirsiniz. 
07:11 Üstad Hazretleri de Allah’ı sevme meselesini tertibe koyarken; “iman-ı billah, marifetullah ve muhabbetullah” diyor. 
09:00 Zâten âlî olanın i’lâsı bize mi düşer? Biz kim, Allah’ın adını i’lâ etmek kim? gibi mülahazalardan ötürü, İ’lâ-yı Kelimetullah sözünden bile vicdanen rahatsızlık duyuyorum. 
09:57 — Heva ve Hevesten Kurtulmanın Yolları 
10:47 Bazı kimseler, cennet arzusuyla Allah’a kulluk yapma meselesini mahzurlu görmüş ve o insanlara “cennetin kulu” demişler. 
13:07 İbadet ü taati zevk-i ruhaniye ulaşmaya bağlamakla heva ve hevese uymuş olmaktan endişe duymak lazım! 
13:28 Hiç kimse Allah karşısında alacaklı değildir! Ömür billah başını secdeden kaldırmasa bile… 
13:43 Üstad Hazretleri: “Ubûdiyet netice-i nimeti sabıkadır. Mukaddime-i nimet-i lâhika değil!” Biz mükâfatımızı almışız. 
17:24 Hevayı hüdan tefrik etmenin ikinci yolu ise vicdani yoldur. Burada usulü’d-din gibi kestirme, açık ve net bir şey söylemek çok zordur. 
18:39 “Görmedin mi onu, hevasını ilah edindi; Allah da onu sapıklığa sardırdı…” (Câsiye Suresi 23. Ayet-i Kerime)
Soru: Muhterem Efendim, 
“Baksana kendi heva ve hevesini ilah edinen, ilmi olduğu halde Allah’ın kendisini şaşırtıp, kulağını ve kalbini mühürlediği, gözlerine de perde çektiği kimsenin haline…” (Câsiye Suresi 45/23) ayeti sadece kafirlerle mi ilgilidir? Aynı durum Müslümanlar için de söz konusu olabilir mi?
21:49 — Kafirleri Baştan Çıkaran Heva ve Heves Müminleri de Etkisi Altına Alabilir mi? 
25:05 Bu ayetler evvelen ve bizzat bizi alakadar etmese de, saniyen ve bi’l-araz buz gibi bizi alakadar eder! 
27:30 Allah ile münasebetimizin seviyesini de pek bilemediğimizden, sürekli heva ve hevesimizi kontrol ederek tevakkî etmeliyiz. 
29:11 وَالْمُخْلِصُونَ عَلَىٰ خَطَرٍ عَظِيمٍ 
“Ehl-i ihlasa gelince, onlar tehlike ile burun burunadır!”
Soru: Muhterem Hocam, 
Kur’an-ı Kerim, bir önceki soruda ifade edilen “hüda ve heva”yı ele aldığı üslubun bir benzeri ile “dünya ve ukba” meselesini de ele alıyor. Dünyalık işlerimizde yanlışa düşmemek için nelere dikkat etmeliyiz?
30:27 — Dünyalık İşlerimizde Yanlışa Düşmemek İçin Neler Yapmalıyız? 
31:14 Bir emanetçi şuuruyla mal biriktirmek mahzurlu değildir. 
32:02 Mal sahibi, mülk sahibi / Hani bunun ilk sahibi. Yunus Emre 
34:47 “Allah nezdinde yerinizi öğrenmek istiyorsanız, Allah’ın sizin nezdinizdeki yerine bakın!” 
40:00 İnsan çok hassas hareket etmeli. Nefsimiz işin içine karıştığında, elimizden geliyorsa bırakalım onu bir başkası yapsın. 
41:03 Bir nur talebesi bu ölçüde heva ile hüdayı tefrik edemiyorsa, hevaya biniyor ama hüdaya binmiş gibi görünüyor; merkûbunu küheylan göstermeye çalışıyor demektir. 
41:54 “Bir kardeşinize söyletmek hoşunuza gitsin!” Bu ne manaya geliyor? 
42:48 اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْخَطَايَا وَالْهَوَى كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ. اللَّهُمَّ نَقِّنَا مِنَ الْخَطَايَا وَالْهَوَى كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الْأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ. وَاغْسِلْنَا بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ. رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا. وَصَلَّى اللَّهُ عَلَىٰ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلَّمَ
Not: Bu sohbet, 19/09/2005 tarihinde kayda alınmıştır.
				</div>

Heva ve Hevesten Kurtulmanın Yolları

Beşinci Kat

<div class="elementor-widget-container">
					00:00 Kur’ân’da en çok zikredilen hususlardan birisi de imtihan ve ibtilâdır.
00:42 Kur’ân’da imtihan ve ibtilâdan bu kadar çok bahsedilmesinden anlıyoruz ki, imtihan ve ibtilâ İslâmî hayatla çok alâkalıdır.
01:18 Hadiseleri başıboş görmez; bu imtihanları size uzatan Zât’ı tanıyabilirseniz, birdenbire bütün tasa ve kederleriniz zâil olur, gider.
02:40 Allah’a inanmak çok müthiş bir şey! Ben, İmam-ı Gazâlî gibi, İmâm-ı Rabbânî gibi; fakat günün mantığı ve felsefesi içinde, Bediüzzaman ölçüsünde o meseleyi keşfetmiş, tespit etmiş başka insan tanımadım!
04:25 Üstad Hazretleri evc-i kemâlâta yükselmiş; ama o ufkun vâridâtını bizim idrakimize, anlayışımıza ve ruh seviyemize uygun şekilde anlatarak bir büyüklük daha ortaya koymuştur.
05:27 Üstad Hazretleri öyle seviyemize göre anlatmış ki, her seviyeden insan anlatılan şeylerden nasibini aldığı gibi, bizim gibi avam insanlar da nasipsiz kalmıyor.
05:46 Nurlar’a da şerhler yazılmalı; ama avam için değil, mütehassıslar için! Çünkü mütehassısların onu kendi enginliğinde anlaması yolunda şerhe ihtiyacı var!
06:27 Hazret-i Üstad: “Kâinat mescid-i kebîrinde Kur’ân, kâinatı okuyor; onu dinleyelim. O nur ile nurlanalım. Hidayetiyle amel edelim. Ve onu vird-i zebân edinelim.”
06:57 Bu öyle bir beyan ki; onun trafik memurluğunda bu beyan ile siz, her türlü ilmin laboratuvarına, ulûm-ı diniyenin laboratuvarları olan medreselere ve aynı zamanda ilm-i ledünün laboratuvarları olan vicdanlara da yürüyebilirsiniz.
07:36 Bir işaret ile, kabiliyetine göre herkese değişik yerleri iş’ârda bulunma!
الخاصّة: ما يوجد فيه ولا يوجد في غيره
				</div>

İmtihan ve Bediüzzaman’a Has Bakışlar

Kırık Testi

<div class="elementor-widget-container">
					
Soru: Adalet-i mahza ve adalet-i izafiye konusunu izah eder misiniz? Adalet-i izafiye düşüncesine dayanarak devletin veya kurumların menfaati için fertlerin hukuku göz ardı edilebilir mi?
Cevap: Adalet, en temel anlamıyla denge ve istikamet demektir; hayatın sırat-ı müstakim üzere yaşanmasını ifade eder. Fert ve toplum hayatında, milletlerin varlıklarını sürdürebilmelerinde esas olan, bu denge ve istikametin korunmasıdır. Adalet aynı zamanda kulluğun kemale ermesi ve insanın hayatını ilahî ölçülere göre tanzim etmesi anlamına gelir. Dolayısıyla adalet yalnızca hukukî bir kavram değildir ve adaleti sadece sosyal bir düzen meselesi olarak görmek onu eksik anlamak demektir. Adalet, insanın iç dünyasıyla, iman ve kulluk hayatıyla da yakından ilgilidir. Başka bir ifadeyle insanın gerçekten adaletli olabilmesi, dinî hayatını samimiyetle yaşamasına bağlıdır. Nitekim&nbsp;Bediüzzaman, Kur’ân’ın temel maksatlarını sayarken tevhid, nübüvvet ve haşirden sonra adaleti zikreder; dinin kâmil bir şekilde yaşanmasıiçin adaletin şart olduğunun altını çizer.<a href="#_ftn1" name="_ftnref1">[1]</a>
İslâm düşüncesinde “adalet-i mahza”&nbsp;ve&nbsp;“adalet-i izafiye”&nbsp;ayrımının izlerine rastlamak mümkün olmakla birlikte, bu iki kavramı sistemli ve açık bir şekilde ortaya koyan âlim, Bediüzzaman Hazretleridir.<a href="#_ftn2" name="_ftnref2">[2]</a> Adalet-i mahza (mutlak adalet), toplumun umumî menfaati söz konusu olsa dahi tek bir masumun hakkının çiğnenmesini kabul etmez. Bu düşünceye göre milletin hakkı için tek bir şahsın bile hakkı feda edilemez. Adalet-i izafiye (nisbî/göreceli adalet) ise büyük bir zararı önlemek için nispeten daha küçük bir zarara katlanılabileceğini öngörür. Bu yönüyle o, “ehven-i şer” prensibine dayanır. Adalet-i mahzanın hak eksenli, adalet-i izafiyenin ise maslahat eksenli bir yaklaşımı temsil ettiği söylenebilir.
<h2>Adalet-i İzafiyenin Suiistimal Riski</h2>
Sevk ve idare konumunda bulunan kimseler mümkün mertebe adalet-i mahzaya riayet etmek zorundadır. Çünkü işin âlâ (en yüksek) mertebesi odur. Bir mümine düşen, dine dair her konuda kendini en ideal olana göre programlamaktır. Ne var ki her zaman adalet-i mahzayı uygulama imkânı bulunmayabilir. Belvâ-yı âmm nevinden hâdiseler zuhur edebilir; şartlar ve konjonktür bir kısım ruhsatları kullanmayı zorunlu kılabilir. Adalet-i mahza uygulandığında toplumun huzur ve asayişi temin edilemeyebilir. Böyle durumlarda adalet-i izafiyeye başvurulabilir.&nbsp;
Adalet-i izafiye, zaruret ve maslahat gerekçesiyle başvurulan bir yaklaşım olduğundan son derece hassas bir zeminde durur. Zira “daha büyük zararı önleme” iddiası, kolaylıkla subjektif yorumlara açık hâle gelebilir ve bu da güçlü olanın kendi tasarrufunu meşrulaştırmasına kapı aralayabilir. Bu sebeple gerçekten zaruret bulunup bulunmadığı, alternatiflerin tükenip tükenmediği ve katlanılan zararın gerçekten “ehven” olup olmadığı titizlikle değerlendirilmelidir. Aksi takdirde adalet-i izafiye, hakkı koruyan bir prensip olmaktan çıkarak haksızlıkları perdeleyen bir araca dönüşebilir. Nitekim tarihte bazen “devlet-i ebed müddet” denilerek bazılarının hukukuna girilmiş; en demokratik ülkelerde bile bazen “kamu maslahatı” gerekçesiyle bir kısım mezalimler işlenmiştir.
Adalet-i izafiyenin şöyle bir riski de söz konusudur: Malum olduğu üzere İslâm hukukunda kamu hakları aynı zamanda “Allah hakkı” kabul edilir. Dolayısıyla bu haklar son derece önemlidir. Bu açıdan, yaşanan bazı olaylar karşısında adalet-i izafiye denilerek bazı kişilerin hakları gözetilmeyebilir. Fakat zamanla öyle bir noktaya gelinir ki şahısların bütün hakları önemsiz görülmeye başlanır ve hakları tamamen korunmaz hâle gelir. Mevhum gerekçelerle suçlu görülen fertlere ağır cezalar verilebilir.
<h2>Hürriyetin Sınırları</h2>
Burada yanlış anlaşılabilecek bir hususa daha açıklık kazandırmak gerekir. Evet, adalet-i mahza gereği umumun hukuku söz konusu olsa dahi hiçbir ferdin hakkı çiğnenmemelidir. Fakat bu, herkesin dilediğini yapabilmesi ve yaptıklarından dolayı sorgulanamaması anlamına gelmez. Şahısların haklarına ve vicdan hürriyetine saygı gösterilmesi, onlara sınırsız bir serbestiyet tanımaz. Ferdin hakkı, başkalarının haklarının başladığı yerde biter. Eğer şahsî hakların kullanılması umumun hukukuna zarar veriyorsa burada bir kısım müeyyidelerin devreye girmesi kaçınılmazdır. En liberal sistemlerde bile hak ve özgürlüklere belirli sınırlamalar getirilir. Mesela toplumda fitne ve fesat çıkaran kimselere müsaade edilmez. Nitekim Allah Resûlü (aleyhissalâtu vesselâm) ve Raşit Halifeler de kendi dönemlerinde ortaya çıkan irtidat hâdiselerini güç kullanarak bastırmışlardır. Bu tür durumlarda bazı fertler belli haklarından mahrum bırakılmıştır.
Bir kişi ister bir devletin vatandaşı isterse herhangi bir sivil organizasyonun üyesi olarak yaptıklarıyla vahdet-i ruhiyeye zarar veriyor veya umumun hukukuna tecavüz ediyorsa topluma düşen vazife onu bu fillerden vazgeçirmektir. Bunun da farklı yolları vardır: Önce nasihat edilir, ikna edilmeye çalışılır; yanlışlarında ısrar ederse zararsız hâle getirmek için başka tedbirler devreye sokulur. Mesela gerektiğinde bulunduğu çevreden izole edilir veya ortamdan uzaklaştırılır. Şayet ortada bir suç varsa kanunlar işletilerek zararın önüne geçilmeye çalışılır. Verilen zararın mahiyetine göre tekzip, tavzih, tashih veya tazminat gibi yollara başvurulur. Zira aynı gemide yolculuk yapan insanlardan birinin gemiyi delmesine müsaade edilmez; çünkü gemi batarsa bundan herkes zarar görür. Dolayısıyla ona engel olmak, gemiyi delmek için kullandığı âleti elinden almak, gemide bulunan herkesin hakkı ve aynı zamanda görevi sayılır.
<h2>Keyfiliğe Karşı Hukuk ve İstişare</h2>
Bununla birlikte suiistimallerin önüne geçmek için bu tür meseleler şahsî kanaatlere bırakılmamalı, belli insanların insafına terk edilmemelidir. Aksi takdirde işin içine heva ve hevesler karışabilir. Problemlere mutlaka hukukun sınırları içinde çözümler bulunmalıdır. Nelerin suç olduğu önceden kanunlarla belirlenmeli, suçlular da yine hukuk çerçevesinde cezalandırılmalıdır. Bediüzzaman’ın da vurguladığı gibi, kuvvet kanunda olmalıdır.<a href="#_ftn3" name="_ftnref3">[3]</a>
Vakıf, dernek, cemaat gibi toplumsal organizasyonlarda da adalet-i mahza ve adalet-i izafiyenin nerede ve nasıl uygulanacağı fertlerin keyfî kararlarına bırakılmamalı; mutlaka istişare mekanizmalarıyla belirlenmelidir. Bu tür yapılar, kendilerine tanınan hak ve imkânları kullanırken yönetim kurullarına danışılmalı; başkalarının haklarıyla ilgili tasarruflarda keyfiliğe müsaade edilmemelidir. Önceden belirlenmiş tüzük ve nizamnameler çerçevesinde hareket edilmelidir.
Şayet adaletin sağlanması şahısların keyfi kararlarına bırakılırsa hissiyatlar devreye girebilir. İnsanlar, zulümlerine bile adalet kılıfı uydurabilirler. Binlerce insanın hakkını çiğneyen müstebitler, adalet-i izafiyeye göre hareket ettiklerini iddia edebilir; zaruret ve maslahatlara sığınarak adaleti yerle bir edebilirler.
<h2>Adaletin Temeli: İman ve Vicdan</h2>
Adaletin sağlanması, bir yönüyle inanca, Allah’la irtibata ve sorumluluk duygusuna bağlıdır. Bazı insanlar temsil ettikleri konum gereği geniş tasarruf yetkilerine sahiptir; verdikleri kararlar büyük kitlelerin kaderini etkileyebilir. Allah’la irtibatı çok güçlü olan, en küçük bir canlıya bile zarar vermenin ağır mesuliyeti olacağına inanan bir insan kolay kolay hakka girmez, bile bile kimseye zulmetmez. Buna karşılık, ahiret inancı zayıf olan ve hesaptan korkmayan kimseler hevalarına kapılabilir, yanlış kararlar alabilir ve haksız uygulamalara imza atabilir. Hatta ihmallerine, hatalarına ve zulümlerine dinî gerekçeler bulmaya çalışabilirler.
Kalbi Allah korkusuyla dolu biri, kul hakkıyla Rabbinin huzuruna gitmek istemez. Sürekli kendini muhasebeye çeker, hatalarını gözden geçirir. Böyle biri, bütün tavır ve davranışlarını vicdanın hassas terazisinde tartar; zulüm ile adaletin arasındaki farkı daha isabetli şekilde ayırt eder. İcraatlarının hakka hizmet edip etmediğini, bir hak ihlâline yol açıp açmadığını değerlendirebilir. Böyle birinin asıl gayesi hakkı tutup kaldırmak olduğu için daima adalet-i mahza peşinde olur; adalet-i izafiyeye mecbur kaldığında ise büyük bir sorumluluk hissiyle hareket eder. İstemeden de olsa birinin hakkına girdiğini fark ettiğinde hiç tereddüt etmeden haksızlığı gidermesini, özür dilemesini ve helallik istemesini bilir. Çünkü Allah’ın huzuruna kul hakkıyla gitmekten çok korkar.
Bu açıdan gerçek anlamıyla adaletin tesis edilebilmesi ve problemlerin adalete uygun şekilde çözülebilmesi, Allah’la olan münasebetimizin güçlü tutulmasına bağlıdır. Kalblerde iman ve takva zayıfsa, insanlar yaptıkları zulümleri bile çeşitli yorum ve tevillerle adalet kisvesine büründürebilirler. İndî değerlendirmelerle adaleti kendilerine benzetir; onun sınırlarını kendilerine göre genişletir veya daraltırlar. Oysaki din, insanları hak ve adalet ölçüleri içinde şekillendirmek için gönderilmiştir; insanların dini kendi hevalarına göre şekillendirmesi için değil. Din Allah’a aittir; bize düşen ise O’nun koyduğu ölçü ve sınırlara sadık kalmaktır.
Eğer dinin hükümlerini yaşarken bazı noktalarda kendimizi sıkışmış hissediyorsak, problem dinde değil, bizim yaklaşımımızdadır. Bu durum, içinde bulunduğumuz toplumun, benimsediğimiz kültürün ve yetiştiğimiz çevrenin bize bazı yanlış alışkanlıklar kazandırdığının bir göstergesi olabilir. Bu sebeple öncelikle kendimizi ıslah etmeye yönelmeli, bu tür arızalardan arınmaya çalışmalıyız. Kendimizi rehabilite ederek dini kâmil bir şekilde yaşayabilecek bir kıvam kazandığımızda, adaleti de hakkıyla ikame eder ve herkesin hukukuna saygılı bir hayat sürebiliriz.
<a href="#_ftnref1" name="_ftn1">[1]</a> Bkz.: Bediüzzaman, İşârâtü’l-İ’câz, s.9; Muhâkemât, s.9; Barla Lâhikası, s.309.
<a href="#_ftnref2" name="_ftn2">[2]</a> Bediüzzaman, Mektubat, s.54-55 (On Beşinci Mektup, İkinci Sual).
<a href="#_ftnref3" name="_ftn3">[3]</a> Bediüzzaman, Tarihçe-i Hayat, s. 54.
				</div>

Bu site yakında kapanıyor

Salavat Halkası

Haftanın Hadisi

SON EKLENENLER

DİĞER DİLLERDEKİ İÇERİKLERİMİZ

SİZİN İÇİN SEÇTİKLERİMİZ

HAFTANIN VAAZLARI