º hayvanlardaki cömertçe beslenme, görülüp gözetilme…
º temel unsurlarının değişmesine rağmen devam eden mükem
mel düzen…
º her şeyi kuşatan intizamla beraber büyük büyük gayeler…
º son derece güzel ve mükemmel bir sanata sahip olmalarına rağ
men zamana ve maddeye ihtiyaç duyulmadan aniden meydana gelmeleri…
º her şey olabilme ihtimaline rağmen hikmetlice kendileri olmaları,
elleri en küçük isteklerine bile yetişemediği halde pek çok ve türlü türlü ihtiyaçlarının umulmadık şekilde ve beklenmedik bir tarzda, en uygun zamanda karşılanması…
º zayıflığın madenindeki mutlak kuvvet…
º acz kaynağındaki mutlak kudret…
º hayata elverişsizliklerine rağmen onlarda görünen hayat…
º hiçbir şey bilmemelerine rağmen kendilerinde şahit olunan ku
şatıcı şuur…
º kendisi hiç değişmeyip her şeyi değiştiren bir Zât’ı gerektiren
değişikliklerdeki mükemmel düzen…
º aynı merkez etrafındaki iç içe daireler gibi tesbihlerinin aynı ol
ması…
º kabiliyetlerinin, yaradılıştan gelen ihtiyaçlarının ve çaresizlikleri
nin diliyle yaptıkları üç çeşit duanın kabulü…
º ibadetleriyle mazhar oldukları münâcâtlar, müşahedeler ve fe
yizler…
º her “iki kader”lerindeki intizam…
º Yüce Yaratıcıyı zikretmekle itminana ermeleri,
º Sâni’in onları yaratmaktaki maksadının gerçekleşmesi, kendi
mükemmelliklerinin ortaya çıkması ve başlangıçları ile sonuçlarını birleştiren bağın ibadet olması…
Ve daha bunun gibi her türlü hal ve keyfiyetleri, bütün bunların Hakîm bir Müdebbir’in idaresiyle, Ehad, Samed, Kerîm bir Mürebbî’nin
Dipnotlar
- “İki kader”le ilgili bkz. Sözler, 26. Söz, 3. Bahis, Mukaddime.