Bamteli

<div class="elementor-widget-container">
					Soru: Muhterem Efendim, enfüsî tefekkürden âfâkî tefekküre; icmâlî imandan tahkikî ve tafsîlî imana dair bir tefekkür usulü ve sistematiğinden bahsedilebilir mi?
Birinci enfüs; insanın doğru ya da az da olsa yanlış okuyabileceği mahiyet-i insaniye, yani insan fizyolojisi, insan anatomisi…
İkinci bir enfüs ise insanın vicdanı, latife-i Rabbaniyesi, hissi, şuuru ve iradesidir… Latife-i Rabbaniyesi üzerinde de insanın sırrı, hafîsi ve ahfâsı… Bunların hepsi, hakaik-i âliyeyi temaşa adına birer temaşâgâhtır.
Seyr-i enfüsîyi tamamladıktan sonra seyr-i âfâkîye açılmak daha güvenli, daha teminatlıdır.
Âfâkî tefekkürün yolu, enfüsî tefekkürden geçiyor. Bütün bunlar terakki yoluyla yapılan şeylerdir… Ancak bunları yaparken bir de tedellî yoluyla, yani insana bakarken ahsen-i takvîme mazhar bir sanat-ı ilâhiyeye bakıyor olma mülahazasıyla görmek, çok daha rahat olur.
Terakkide bir kısım hatalar ve tıkanmalar olabilir. Güçlü bir “by-pass” gücümüz yoksa, natüralistlerin, pozitivistlerin ve materyalistlerin bazılarının o âlemde takılıp kalmaları gibi, bu tıkanıklığı aşamayabiliriz.
Her şeyde tevhid ve celâlin, esbaba hakikî tesir vermemesine bağlayarak meseleyi götürmek lâzım. Bu, terakkiye nazaran tedellîde biraz daha rahat olur.
İcmâlî imandan tafsîlî imana geçme ya da Kant’ın yaklaşımıyla nazarî imandan amelî imana intikal meselesi, enfüsten âfâka geçme yoluyla takip edilirse daha kolay olabilir.
İnsan; kalbini, aklını, hissiyatını, iradesini, sırrını… sürekli canlı tutmalı. İnandığı şeylere her gün daha ziyade inanıyor gibi o meselelerin üzerine eğilmeli.
Sahabe Efendilerimiz’in kendi aralarında تَعَالَ نُؤْمِنْ سَاعَةً demeleri, herhâlde bu mülahazaya bağlı olarak söylenmiştir: “Gel, şöyle bir saat iman edelim! Yani imanımızı yenileyelim! Yani imanda yeni bir derinliğe yelken açalım!”
“Allah’ım, Seni görüyor gibi içime haşyet sal!” ~ اللّٰهُمَّ اجْعَلْنِي أَخْشَاكَ كَأَنِّي أَرَاكَ ~ İhsanın bir ufkunu ifade ediyor!
Soru: Muhterem Efendim, günümüzde kendini tefekküre vermiş bazı kimselerde, yolda kalma yahut belli bir noktaya takılıp kalma durumu yaşanabilmektedir. Hakikat adına çıkılan bu yolda, yaratılışla ilgili tereddütler ortaya çıkabilmektedir. Bu tür savrulmalardan korunmak ve istikameti muhafaza etmek adına neler yapılabilir, lütfeder misiniz?
Biz, baktıktan sonra meseleyi doğru görme açısından tedellîye bağlamak istiyoruz; ki bu, sûfîler arasında da bahis mevzuu olan bir husustur.
Hazreti Pîr, Âyetü’l-Kübrâ’da “hel min mezîd” yolcusunu gezdirdikten sonra, bir de meseleyi O’na (c.c.) soralım diyerek meseleyi Cenâb-ı Hakk’a bağlıyor.
Felsefeye dair bunca ekol, bize ait kriterlerle test edilerek ele alınırsa, insan yanılmaktan korunabilir. Bütün bu ekolleri kendilerine ait yanlarıyla ele aldığınız zaman, insan karihasından çıkmış, sağlam esaslara dayanmayan, belli bir zamana mahsus ve belli problemleri çözme adına ortaya atılmış şeyleri, bizim dünyamızda —mü’min bir dünyada— uygulamaya çalışmak çok ciddi arızalara ve komplikasyonlara sebebiyet verir.
Her şeyi maddeye inhisar ettirmek, aklın göze inmesi demektir. Göz ise mânâyı göremez.
(Kardeşlerimizin) yaratılışla ilgili bu tür tereddütlere düşmemeleri için, ya onları çok iyi beslememiz, kendi düşüncemizle doyurmamız lâzım ya da gidecekleri yerlerde emin ellere emanet etmemiz gerekir. Gittikleri yerde, oturup kalktıkları her ortamda meseleyi sohbet-i cânâna bağlamalarını, kendi değerleri üzerinde yoğunlaşmalarını sağlamak lâzım. Hatta imkân varsa, biraz sûfîce bir hayata yönlendirerek kalbî ve rûhî hayat adına inkişaf etmelerine gayret etmek gerekir ki böylece kendi iç dünyalarında, ledünniyatlarında duyacakları şeylerle bazı problemleri aşabilsinler.
Not: M. Fethullah Gülen Hocaefendinin 6 Aralık 2011 tarihinde yapmış olduğu ilk kez yayınlanan sohbeti.
				</div>

Bamteli Yeni – Kalbî ve Ruhî Hayatın İnkişafı