arayanlar, safsata ederek asıl tevhid-i mahz ve itikad-ı kâmil ve akl-ı selim kabul ettiği akide-i hak ile mücehhez ve seyf-i burhan ile mütekallid olanlarla mübareze ve muharebe ederse, nasıl birden mağlûp ve münhezim oluyor!
Kur'ân'ın üslûb-u hakîmânesine yemin ederim ki: Nasârâyı ve emsalini havalandırarak dalâlet derelerine atan, yalnız aklı azl ve burhanı tard ve ruhbanı taklit etmektir. Hem de İslâmiyeti daima tecellî ve inbisat-ı efkâr nisbetinde hakaiki inkişaf ettiren, yalnız İslâmiyetin hakikat üzerinde olan teessüs ve burhanla takallüdü ve akılla meşvereti ve taht-ı hakikat üstünde bulunması ve ezelden ebede müteselsil olan hikmetin desâtirine mutabakat ve muhâkâtıdır. Acaba görülmüyor: Âyâtın ekser fevatîh ve havâtîminde nev-i beşeri vicdana havale ve aklın istişaresine hamlettiriyor. Diyor: 1 اَفَلاَ يَنْظُرُونَ ve 2 فَنْظُرُوا ve
اَفَلاَ يَتَدَبَّرُونَ 3 ve اَفَلاَ تَتَذَكَّرُونَ 4 ve تَتَفَكَّرُوا 5 ve مَا يَشْعُرُونَ 6 ve
يَعْقِلُونَ 7 ve لاَ يَعْقِلُونَ 8 ve يَعْلَمُونَ 9 ve فَاعْتَبِرُوا يَا اُولِى اْلاَبْصَارِ 10
Dipnotlar
- "Bakmazlar mı?" Gàşiye Sûresi, 88:17.
- "Bakınız!" Âl-i İmrân Sûresi, 3:137; Nahl Sûresi, 16:36; Neml Sûresi, 26:69; Ankebut Sûresi; 29:20; Rûm Sûresi, 30:42.
- "Onlar hiç düşünmezler mi?" Nisâ Sûresi, 4:82; Muhammed Sûresi: 47:24.
- "Hâlâ düşünmez misiniz?" En'âm Sûresi, 6:80; Secde Sûresi, 32:4.
- "Düşünün!" Sebe' Sûresi, 34:46.
- "Farkında değiller." Bakara Sûresi, 2:9; Âl-i İmrân Sûresi, 3:69; En'âm Sûresi, 6:26, 123; Nahl Sûresi, 16:2.
- "Aklını kullanıyorlar." Bakara Sûresi, 2:164; Ra'd Sûresi, 13:4; Nahl Sûresi, 16:12, 67; Hac Sûresi, 22:46; Furkân Sûresi, 25:44; Ankebût Sûresi, 29:35; Rum Sûresi, 30:24, 28; Câsiye Sûresi, 45:5.
- "Aklını kullanıp anlamazlar." Bakara Sûresi, 2:170, 171; Mâide Sûresi, 5:87, 103; Enfâl Sûresi, 8:22; Yûnus Sûresi, 10:42, 100; Ankebût Sûresi, 29:63; Zümer Sûresi, 39:43.
- "Biliyorlar." Bakara Sûresi, 2:75. (Kur'ân'da 32 yerde geçmektedir.)
- "Bundan ibret alın, ey basiret sahipleri!" Haşir Sûresi, 59:2.